ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

«Καμπανάκι» Στουρνάρα για τα πλεονάσματα - Βιώσιμο το χρέος (pdf)

«Καμπανάκι» Στουρνάρα για τα πλεονάσματα - Βιώσιμο το χρέος (pdf) - Κεντρική Εικόνα

Υποβλήθηκε σήμερα στον Πρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων και το Υπουργικό Συμβούλιο η Έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος για τη Νομισματική Πολιτική 2017-2018.

Όπως αναφέρεται στην Έκθεση, το δημόσιο χρέος είναι βιώσιμο κάτι που, πέραν των μεσοπρόθεσμων θετικών επιδράσεων, θα μπορούσε να έχει και άμεσα οφέλη, καθώς παρέχει στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα τη διακριτική ευχέρεια να εξετάσει τη διατήρηση της «παρέκκλισης» (waiver) για την αποδοχή των ελληνικών κρατικών ομολόγων ως εξασφαλίσεων στις πράξεις νομισματικής πολιτικής του Ευρωσυστήματος.

Επίσης, να αποδεχθεί τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα αγοράς τίτλων (στην κανονική περίοδο και στην περίοδο επανεπένδυσης) με βάση το επιχείρημα ότι, στην ουσία, οι προϋποθέσεις για τη διατήρηση της "παρέκκλισης” (waiver), δηλαδή ενισχυμένη εποπτεία και αιρεσιμότητα, έχουν συμπεριληφθεί στην απόφαση του Eurogroup της 21ης Ιουνίου.

Αν συμβεί αυτό, θα μπορούσαν να εξασφαλιστούν ορισμένα από τα θετικά αποτελέσματα που εκτιμά η Τράπεζα της Ελλάδος ότι θα μπορούσαν να προκύψουν από τη θέσπιση προληπτικής γραμμής στήριξης, κυρίως σε όρους χαμηλότερου κόστους χρηματοδότησης της οικονομίας.

Παράλληλα, τονίζεται μεταξύ άλλων ότι η δημιουργία υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα, αποτελεί τη μεγαλύτερη επισφάλεια στην ανάλυση βιωσιμότητας του χρέους μακροπρόθεσμα.

Σημειώνεται ότι η  Τράπεζα της Ελλάδος είχε προτείνει τη θέσπιση προληπτικής γραμμής στήριξης προκειμένου να διατηρηθεί η "παρέκκλιση” (waiver) και να μπορούν να ενταχθούν τα ελληνικά κρατικά ομόλογα στο πρόγραμμα αγοράς τίτλων της ΕΚΤ. Με αυτό τον τρόπο θα μειωνόταν το κόστος δανεισμού του Δημοσίου και των τραπεζών και θα μετακυλίονταν τα οφέλη στην πραγματική οικονομία.

Σχολιάζοντας την απόφαση του Eurogroup της 21ης Ιουνίου 2018, η Έκθεση του Διοικητή της ΤτΕ αναφέρει ότι αναμένεται να έχει σημαντική συμβολή στην ομαλή έξοδο στις αγορές και στη συνέχιση της μεταρρυθμιστικής προσπάθειας.

Η οικονομία θα αναπτυχθεί ταχύτερα στο άμεσο μέλλον υπο προϋποθέσεις, εκτιμά ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας στην Εκθεση Νομισματικής Πολιτικής που δόθηκε σήμερα στη δημοσιότητα. Παράλληλα ο ίδιος ζήτησε από τις τράπεζες να εντείνουν τις προσπάθειες τους για τη μείωση των κόκκινων δανείων.

Στο πλαίσιο αυτό αναγκαία κρίνεται η επιστροφή του Ελληνικού Δημοσίου στις αγορές με βιώσιμους όρους. Σε αυτό θα συμβάλουν αποφασιστικά οι αποφάσεις τoυ Eurogroup της 21ης Ιουνίου για την αναδιάρθρωση του χρέους και την ενίσχυση του αποθέματος ρευστότητας, αλλά και η δέσμευσή του ότι θα λάβει περαιτέρω μέτρα ελάφρυνσης του χρέους εάν υπάρξουν απρόβλεπτες, δυσμενείς οικονομικές εξελίξεις.

Παράλληλα η ΤτΕ εκτιμά ότι απαιτείται η υιοθέτηση ενός μίγματος δημοσιονομικής πολιτικής που θα είναι φιλικότερο προς την ανάπτυξη. Η υπερβολική εξάρτηση της δημοσιονομικής προσαρμογής από τους υψηλούς φορολογικούς συντελεστές συνιστά αντικίνητρο τόσο για την εργασία όσο και για τις επενδύσεις, ενώ παράλληλα ενθαρρύνει τη στροφή των δραστηριοτήτων προς την παραοικονομία και παρέχει κίνητρα για φοροδιαφυγή.

Για τις τράπεζες ο κ. Στουρνάρας υποστηρίζει ότι θα πρέπει να επιταχύνουν τις διαδικασίες μείωσης των κόκκινων δανείων προκειμένου να ξεπεράσουν τους στόχους που είχαν τεθεί.

Υπενθυμίζεται ότι οι τράπεζες υπέβαλαν στο τέλος Σεπτεμβρίου του 2017 αναθεωρημένους στόχους για τη μείωση των κόκκινων δανείων. Ο στόχος για το ύψος των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων στο τέλος του 2019 τίθεται σε 64,6 δισ. ευρώ (από 66,4 δισ. ευρώ που ήταν αρχικά).

Ωστόσο. παρά την αναμενομένη μείωση του υπολοίπου των μη εξυπηρετούμενων δανείων, ο δείκτης των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί σε 35,2% στο τέλος του 2019 (από 33,9% που ήταν ο αρχικός στόχος), εξαιτίας της αναθεώρησης προς τα κάτω των εκτιμήσεων για το ρυθμό πιστωτικής επέκτασης από το ελληνικό τραπεζικό σύστημα και της διενέργειας αυξημένων διαγραφών και πωλήσεων δανείων.

Η ΤτΕ υπογραμμίζει στην Εκθεση την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι και μετά το τέλος του προγράμματος η οικονομική πολιτική θα παραμείνει προσηλωμένη στις μεταρρυθμίσεις και θα αποφύγει διολίσθηση σε πρακτικές του παρελθόντος που έφεραν την κρίση. Αυτό σύμφωνα με την Κεντρική Τράπεζα απαιτεί πρώτον, σταθερή πολιτική βούληση και δεύτερον, δραστική βελτίωση της λειτουργίας των μηχανισμών που καλούνται να εφαρμόσουν τις μεταρρυθμίσεις, δηλαδή του δημόσιου τομέα.

Ανοικτό το ενδεχόμενο συμμετοχής των ελληνικών ομολόγων στο QE

 

Παράλληλα, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο η Ευρωπαική Κεντρική Τράπεζα να εντάξει τα ελληνικά ομόλογα στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης και να συνεχίσει να δέχεται τα ελληνικά ομολόγα ως εγγύηση για την χρηματοδότηση των ελληνικών τραπεζών μετά τη λήξη του προγράμματος τον Αύγουστο.

Στην Εκθεση για τη Νομισματική Πολιτική, ο κ. Στουρνάρας εκτιμά ότι δεδομένου ότι οι αποφάσεις του Eurogroup συνδέονται με ενισχυμένη εποπτεία και αιρεσιμότητα (που αποτελούν ουσιαστικά τις προϋποθέσεις για τη θέσπιση προληπτικής γραμμής στήριξης), ενώ παράλληλα διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους, παρέχουν στην ΕΚΤ τη διακριτική ευχέρεια να εξετάσει τη διατήρηση της "παρέκκλισης" (waiver) για την αποδοχή των ελληνικών ομολόγων ως εξασφαλίσεων στις πράξεις νομισματικής πολιτικής του Ευρωσυστήματος. Παράλληλα, παρέχουν στην ΕΚΤ τη διακριτική ευχέρεια να εξετάσει την αποδοχή των ελληνικών κρατικών ομολόγων στο πρόγραμμα αγοράς τίτλων (στην κανονική χρονική περίοδο και στην περίοδο επανεπένδυσης).

Η Τράπεζα της Ελλάδος αναθεώρησε προς τα κάτω τις προβλέψεις της για την πορεία της ελληνικής οικονομίας εκτιμώντας ότι το 2018 ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ θα διαμορφωθεί στο 2% (απο 2,4% που ήταν η προηγούμενη πρόβλεψη) και το 2019 στο 2,3% (απο 2,5%).

Ιστορικό ορόσημο η συμφωνία

 

«Ο δημοσιονομικός χώρος ο οποίος δημιουργείται από τη συμφωνία στο Eurogroup της 21ης Ιουνίου, και η νέα μεταμνημονιακή εποχή μετά τον Αύγουστο, θα προσφέρει πολύ ικανό ορίζοντα για να ασκηθούν κοινωνικές πολιτικές για ελάφρυνση των πιο ευάλωτων ομάδων πληθυσμού».

Αυτό υπογράμμισε ο πρόεδρος της Βουλής Νίκος Βούτσης, παραλαμβάνοντας από τον διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννη Στουρνάρα, την ενδιάμεση έκθεση του 2018.

Από την πλευρά του ο κ Στουρνάρας, επισήμανε ότι η ενδιάμεση έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος δίνει μια αισιόδοξη προοπτική για το μέλλον, ενώ επέμεινε ότι οι μεταρρυθμίσεις είναι μονόδρομος για τη χώρα.

Παράλληλα ο κ. Στουρνάρας έκανε λόγο για λάθη του παρελθόντος που δεν πρέπει να επαναληφθούν με τον κ. Βούτση να αντιτείνει, ότι η σημερινή κυβέρνηση ανέλαβε την ευθύνη και βγάζει τη χώρα από τα μνημόνια.

Στη συνάντηση που είχαν οι δύο άνδρες στη Βουλή, ο κ. Βούτσης, χαρακτήρισε «ιστορικό ορόσημο τη συμφωνία της 21ης Ιουνίου στο Euorogroup», τονίζοντας ότι «δεν ήταν νομοτελειακό και καθόλου σίγουρο ότι θα είχαμε αυτή τη θετική εξέλιξη με τέτοια σαφήνεια και επάρκεια και με έγκυρο και έγκαιρο τρόπο για τη χώρα».

«Αυτή η στιγμή είναι πάρα πολύ σημαντική. Η χώρα βρίσκεται μπροστά στην απεμπλοκή της από τη στενή επιτήρηση και την εποπτεία. Η επιλογή η οποία είχε γίνει και από τη κυβέρνηση και από τους θεσμούς με τη συμφωνία, δίνει ένα ικανότατο μέρος αποθεμάτων που μπορούν να εγγυηθούν απολύτως το επόμενο διάστημα, την απρόσκοπτη έξοδο της χώρας στις αγορές», υπογράμμισε ο κ. Βούτσης.

Ο Γιάννης Στουρνάρας τόνισε ότι «η συμφωνία της 21ης Ιουνίου εξασφαλίζει ότι θα συνεχιστούν οι μεταρρυθμίσεις και η δημοσιονομική σταθερότητα στο πλαίσιο μιας ενισχυμένης εποπτείας», σημειώνοντας ότι «υπάρχει ένα αρκετά μεγάλο διάστημα για την ελάφρυνση του χρέους καθώς και η δέσμευση των εταίρων ότι θα ληφθούν, αν κριθεί σκόπιμο, και άλλα μέτρα το 2032 για περαιτέρω ελάφρυνση». «Όλα αυτά θα τα αποτιμήσουν θετικά οι αγορές», εκτίμησε.

«Η συμφωνία που έχουμε μπροστά μας επικυρώνει την απεμπλοκή της χώρας μας από τη στενή επιτήρηση και εποπτεία και δίνει αισιοδοξία μετά από τις μνημονιακές δεσμεύσεις των πολιτικών που υπήρχαν σε όλο το προηγούμενο διάστημα», αντέτεινε ο κ. Βούτσης και συμπλήρωσε:

«Η παρούσα Βουλή είχε στόχο, όχι μόνο να προωθήσει θετικά όλες τις αξιολογήσεις, αλλά ταυτόχρονα να εγκρίνει και πολύ σημαντικές μεταρρυθμίσεις με κοινωνικό χαρακτήρα, έτσι ώστε και πριν από το τυπικό ορόσημο του Αυγούστου να ασκούνται πολιτικές κυρίως για την ελάφρυνση των πιο ευάλωτων και αδικημένων κοινωνικών ομάδων πληθυσμού που χτυπήθηκαν περισσότερο μέσα από αυτές τις μνημονιακές πολιτικές. Η επιλογή η οποία έγινε και από κυβέρνηση και από θεσμούς, δίνουν ικανότατο μέρος αποθεμάτων που μπορούν να εγγυηθούν απολύτως το επόμενο διάστημα, την απρόσκοπτη έξοδο της χώρας στις αγορές. Και αυτό αποτελεί ένα πλαίσιο πάνω στο οποίο όλοι θα κινηθούμε παρά πολύ αποτελεσματικά», υπογράμμισε ο πρόεδρος της Βουλής.

«Η σημερινή ενδιάμεση έκθεση θα είναι ένα τεκμήριο για τον ιστορικό του μέλλοντος, διότι προσπαθεί να αντλήσει μαθήματα από τα 8 χρόνια τριών προγραμμάτων και να αποτιμήσει τη σημερινή κατάσταση της οικονομίας και του τραπεζικού συστήματος», σχολίασε από την πλευρά του ο κ. Στουρνάρας.

Παράλληλα, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος επισήμανε ότι «η συμφωνία της 21ης Ιουνίου έχει μια θετική συμβολή, γιατί εξασφαλίζει ότι θα συνεχιστούν οι μεταρρυθμίσεις και η δημοσιονομική σταθερότητα, στο πλαίσιο της ενισχυμένης εποπτείας που έχει συμφωνηθεί, και που εμείς θεωρούμε θετικό, όπως και τους όρους αιρεσιμότητας».

Ωστόσο, σημείωσε, «μπαίνουμε σε μια ενδεχομένως κρίσιμη περίοδο, η οποία προβλέπει υψηλά πλεονάσματα για ένα αρκετά μεγάλο διάστημα, άρα είναι χρήσιμο να μην αποκλείνουμε από τους δημοσιονομικούς στόχους».

«Η συμφωνία της 21ης Ιουνίου έρχεται, μετά τη συμφωνία του 2012, να ελαφρύνει περαιτέρω το χρέος, με τη πρόβλεψη να επεκτείνει κατά 10 χρόνια τα τοκοχρεωλύσια, και αυτό είναι σημαντικό γιατί εξασφαλίζει τη βιωσιμότητά του τουλάχιστο μεσοπρόθεσμα. Μακροπρόθεσμα, λαμβάνουμε πολύ σοβαρά υπόψη, αφενός τη δέσμευση του πολιτικού συστήματος να συνεχίσουν το δρόμο των μεταρρυθμίσεων και αφετέρου τη δέσμευση των εταίρων ότι θα ληφθούν περαιτέρω μέτρα το 2032 για περαιτέρω ελάφρυνση του χρέους, αν αυτό θεωρηθεί σκόπιμο», τόνισε ο κ. Στουρνάρας ενώ συνέχισε λέγοντας:

«Οι επισφάλειες, με σημαντικότερη αυτή των μεγάλων πρωτογενών πλεονασμάτων που προβλέπονται μέχρι το 2060, μας υποχρεώνει να είμαστε προσεκτικοί. Καμία άλλη χώρα στο κόσμο δεν είχε ποτέ τόσο μεγάλα πλεονάσματα. Η ενδιάμεση έκθεση υπενθυμίζει -και είναι ένα μάθημα αυτό- ότι αυτά τα μεγάλα πρωτογενή πλεονάσματα είναι δυστυχώς το τίμημα που πληρώνουν δύο ακόμα γενιές στο μέλλον μέχρι το 2060, από λάθη στην οικονομική πολιτική που έγιναν, τόσο στο απώτερο όσο και στο εγγύτερο παρελθόν. Λάθη που έγιναν σε σύντομο χρονικό διάστημα και τιμωρούν δύο γενιές. Η έκθεση μένει στην αισιόδοξη προοπτική και τονίζει ότι στα 8 προηγούμενα χρόνια, 5 κόμματα συνέβαλαν με μέτρα σταθεροποίησης για να κρατηθεί η χώρα στην Ευρωζώνη. Αυτή η άρρητη θετική πολιτική συναίνεση, είναι κάτι που αξιολογείται θετικά. Παρά τις ποικίλες οπισθοδρομήσεις στα 8 αυτά χρόνια, διορθώθηκαν μεγάλες ανισορροπίες στα δημοσιονομικά και στα ελλείμματα, και το τραπεζικό σύστημα έγινε πολύ πιο υγιές από ότι στο παρελθόν».

«Παραμένει ακόμα πολύς δρόμος, το χρέος ναι μεν είναι βιώσιμο αλλά είναι μεγάλο και είναι πηγή επισφαλειών. Υπάρχει ένα μεγάλο ποσοστό μη εξυπηρετούμενων δανείων που εμποδίζουν τις τράπεζες να δώσουν δάνεια που θα εκκινούσαν την οικονομία ενώ επίσης η ανεργία, παρά τη μείωση της, είναι υψηλή και για εμάς είναι η μεγαλύτερη πηγή της φτώχειας. Επίσης, υπάρχει ένα μεγάλο επενδυτικό κενό που μόνο με άμεσες επενδύσεις μπορεί μεσοπρόθεσμα να καλυφθεί. Η προοπτική που δίνει η έκθεση, τονίζω, είναι αισιόδοξη», κατέληξε ο κ. Στουρνάρας.

Οι αναφορές αυτές του διοικητή της ΤτΕ δεν έμειναν ασχολίαστες από τον κ. Βούτση, που τόνισε ότι « είναι πράγματι σημαντικό να αποτιμήσουμε θετικά το ότι η χώρα βγαίνει στις αγορές με μια κανονικότητα».

«Δεν νομίζω να έχετε αντίρρηση, ότι τα προγράμματα αυτά εμπεριείχαν μέσα τους ισχυρό σπέρμα αδικίας και ισχυρών λαθών, και από πλευράς ΔΝΤ και των άλλων εταίρων, όταν είχαν επιβληθεί στη χώρα ζητήματα στα οποία σχεδόν όλοι οι διεθνείς οικονομικοί παράγοντες και οι πρωταγωνιστές εκείνων των συζητήσεων αναγνώρισαν πλέον ότι δυσκόλεψαν πολύ στο να βγει η χώρα από τη λαίλαπα και τον κυκεώνα».

Και ο κ. Βούτσης, αφού τόνισε ότι «πλέον με αισιοδοξία μπορούμε να αντικρύσουμε το μέλλον», προσέθεσε:

«Υπάρχουν οι προϋποθέσεις έτσι ώστε στο επίπεδο της κοινωνίας, διότι εκεί είχαμε βαρύτατα πλήγματα, να υπάρξει επούλωση των πληγών μέσα από μια δίκαιη ανάπτυξη, με κοινωνικό πρόσημο και σεβασμό όλων των κανόνων. Θα ασκηθεί μια πολιτική, βεβαίως μέσα στο γενικότερο μείγμα των δεσμεύσεων μας, πλην όμως, θα είναι μια πολιτική των ελληνικών κυβερνήσεων, υπέρ της κοινωνίας».

Ανταπαντώντας ο κ. Στουρνάρας ανέφερε:

«Σύμφωνά με τα περισσότερα που είπατε. Πράγματι έγιναν λάθη στο παρελθόν, από τους εταίρους μας, σημαντικά. Το έχω και ο ίδιος τονίσει πέρσι στη γενική συνέλευση του ΔΝΤ- σε μια ασυνήθιστη κίνηση για διοικητή τράπεζας. Τα σημαντικότερα όμως λάθη έγιναν από εμάς- και θέλω να το τονίσω αυτό, έτσι ώστε να μην ξεχάσουμε γιατί φτάσαμε εδώ, αλλά και γιατί δυο γενιές πληρώνουν τόσο μεγάλα πρωτογενή πλεονάσματα Δεν πρέπει να επαναλάβουμε με τίποτα τα λάθη της οικονομικής πολιτικής που έγιναν, τόσο στο απώτερο όσο και στο εγγύτερο παρελθόν».

Άμεση ήταν η αντίδραση του κ. Βούτση που αντέτεινε:

«Να τονίσω ότι η χώρα έφτασε στα όρια της τυπικής χρεοκοπίας από πολιτικές και μοντέλα αναπτυξιακά και καταναλωτικά τα οποία ακολουθήθηκαν χρόνια και ότι η ανάληψη της ευθύνης για να βγούμε από την κρίση έγινε με την παρούσα κυβέρνηση και τη παρούσα πλειοψηφία της Βουλής. Αυτό είναι ένα θετικό σημάδι, ένα θετικό αποτύπωμα που πιστεύω ότι αφορά όλη χώρα και όχι μόνο τη σημερινή πλειοψηφία».