ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ

Οι παρανοήσεις του ΕΣΠΑ 2014-2020

ΣΤΡAΤΟΣ ΚΟΥAΚΗΣ
Οι παρανοήσεις του ΕΣΠΑ 2014-2020 - Κεντρική Εικόνα

Του Στράτου Κουάκη

Managing Director

ALMA&Partners

  1. Τι είναι το ΕΣΠΑ

Το ΕΣΠΑ (Εταιρικό Σύμφωνο για το Πλαίσιο Ανάπτυξης) 2014-2020 αποτελεί το βασικό στρατηγικό σχέδιο και εργαλείο για την ανάπτυξη της χώρας μας, με τη συνδρομή σημαντικών πόρων της ΕΕ. Το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα, Επιχειρηματικότητα και Καινοτομία» (ΕΠΑνΕΚ) αποτελεί ένα από τα επτά τομεακά και δεκατρία Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα του ΕΣΠΑ για την περίοδο 2014 -2020 και διαθέτει προϋπολογισμό 4,92 δις ευρώ δημόσιας δαπάνης (3,84 δις ευρώ Ενωσιακής Συνδρομής). Ο κεντρικός στρατηγικός στόχος του ΕΠΑνΕΚ είναι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της εξωστρέφειας των επιχειρήσεων, η μετάβαση στην ποιοτική επιχειρηματικότητα, με αιχμή την καινοτομία και την αύξηση της εγχώριας προστιθέμενης αξίας.
 

 

  1. Ποιοι είναι οι στρατηγικοί τομείς του ΕΠΑνΕΚ;

1. Αγροδιατροφή/ Βιομηχανία τροφίμων

2. Ενέργεια

3. Εφοδιαστική Αλυσίδα

4. Πολιτιστικές και Δημιουργικές Βιομηχανίες

5. Περιβάλλον

6. Τουρισμός

7. Τεχνολογίες Πληροφορικής & Επικοινωνιών (ΤΠΕ)

8. Υγεία

9. Υλικά – Κατασκευές

 

  1. Οι δράσεις που προκηρύσσονται στο πλαίσιο του ΕΠΑνΕΚ αφορούν το σύνολο της ελληνικής επικράτειας ή συγκεκριμένες γεωγραφικές περιφέρειες της χώρας;


Οι δράσεις που προκηρύσσονται στο πλαίσιο του ΕΠΑνΕΚ αφορούν κατά περίπτωση το σύνολο της ελληνικής επικράτειας ή συγκεκριμένες μόνο περιφέρειες. Στον οδηγό της εκάστοτε δράσης που προκηρύσσεται αναγράφονται οι περιφέρειες που αυτή καλύπτει.

  1. Υπάρχουν συγκεκριμένα δικαιολογητικά τα οποία υποβάλλουν οι ενδιαφερόμενοι προκειμένου να υπαχθούν σε κάποια δράση;

Κάθε δράση έχει διαφορετικούς στόχους, προϋποθέσεις, δυνητικούς δικαιούχους και επιλέξιμες δαπάνες. Ως εκ τούτου, τα δικαιολογητικά που απαιτούνται προσαρμόζονται ανάλογα με την κάθε δράση και αναφέρονται στους οδηγούς των προκηρύξεων και στα παραρτήματα αυτών.

  1. Υπάρχει κάποιο χρονοδιάγραμμα σύμφωνα με το οποίο προκηρύσσονται ανά τακτά χρονικά διαστήματα νέες δράσεις/ προγράμματα;

Ο προγραμματισμός των επικείμενων δράσεων πραγματοποιείται στις ετήσιες Επιτροπές Παρακολούθησης όπου παρουσιάζονται και εγκρίνονται προς δημοσίευση.

  1. Η ένταξη της επιχείρησης σε κάποιο άλλο Ευρωπαϊκό πρόγραμμα αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα για τη συμμετοχή της σε κάποια από τις δράσεις του ΕΠΑνΕΚ;

Σε ορισμένες από τις δράσεις του ΕΠΑνΕΚ  ισχύει ο κανονισμός de minimis που δεν επιτρέπει στην επιχείρηση να εισπράξει αθροιστικά σε περίοδο 3 ετών ενίσχυση που υπερβαίνει το ποσό των 200.000 ευρώ. Ταυτόχρονα, κάθε ξεχωριστή δράση μπορεί να θέτει κατά περίπτωση περιοριστικούς όρους αναφορικά με τη συμμετοχή των δικαιούχων σε άλλες συγχρηματοδοτούμενες δράσεις. Οι όροι αυτοί αναγράφονται αναλυτικά στους οδηγούς των προκηρύξεων.  

  1. Δικαίωμα υποβολής προτάσεων στις δράσεις του ΕΠΑνΕΚ έχουν μόνο οι Έλληνες πολίτες  ή και οι αλλοδαποί;

Δεν υπάρχει σχετικός διαχωρισμός. Σε κάθε περίπτωση, οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να πληρούν όλες τις προϋποθέσεις και όρους που αναφέρονται στον οδηγό κάθε προκήρυξης.

  1. Δράσεις/ Προγράμματα που είναι ανοιχτά αυτή την περίοδο: 

Αυτή την χρονική περίοδο βρίσκονται σε εξέλιξη δύο σημαντικά προγράμματα, α) το Πρόγραμμα Ίδρυσης Τουριστικών Επιχειρήσεων και β) το Πρόγραμμα Επιχειρούμε Έξω. Το πρώτο πρόγραμμα επιδοτεί με ποσό έως και 200.000 την δημιουργία νέων τουριστικών επιχειρήσεων (Ξενοδοχείο κλασικού τύπου, Ενοικιαζόμενα Δωμάτια, Ενοικιαζόμενα διαμερίσματα Τουριστικές επιπλωμένες κατοικίες, μετατροπή κτισμάτων σε ξενώνες, τουριστικά καταλύματα εντός παραδοσιακών κτισμάτων, CampingΤουριστικά γραφεία, rent a car, Ιστιοπλοϊκά - ναυλώσεις, Μηχανοκίνητα σκάφη - ναυλώσεις, Θαλάσσια σπορ, Ιππασία και πολλά άλλα). Οι υποβολές θα παραμείνουν ανοιχτές έως 30/4/18. 

Το δεύτερο πρόγραμμα αφορά αποκλειστικά μεταποιητικές επιχειρήσεις οι οποίες έχουν ήδη εξαγωγική δραστηριότητα και θετικά προ φόρων αποτελέσματα. Οι επιχειρήσεις αυτές επιδοτούνται να στήσουν τα περίπτερά τους σε εκθέσεις του εξωτερικού, μία ή και περισσότερες φορές. Η επιδότηση μπορεί να ανέλθει έως και 50.000€/ επιχείρηση.

  1. Πόσος χρόνος απαιτείται; 

Τα προγράμματα του ΕΣΠΑ χρειάζονται αρκετό χρόνο για να ολοκληρωθούν. Σε γενικές γραμμές θα μπορούσαμε να ξεχωρίσουμε τις εξής φάσεις: προκήρυξη προγράμματος - περίοδος υποβολών (1-4 μήνες), αξιολόγηση (2-6 μήνες), υλοποίηση προγράμματος από επενδυτή - εκταμιεύσεις (1-30 μήνες)


 

  1. Παρανοήσεις για το ΕΣΠΑ:

Υπάρχουν πολλά κλισέ που ακούγονται στις παρέες και σε διαφορετικούς κύκλους με συνηθέστερα τα εξής:

α. «Οι ίδιοι και οι ίδιοι παίρνουν όλες τις επιδοτήσεις». Η αλήθεια είναι πως μία επιχείρηση που έχει ενισχυθεί από το ΕΣΠΑ θα υποβάλει αίτηση για να ενισχυθεί εκ νέου. Είναι λογικό! Παροτρύνουμε όλες τις επιχειρήσεις όλων των κλάδων να ενημερωθούν για το ΕΣΠΑ για να είναι σε ετοιμότητα να υποβάλουν αίτηση ενίσχυσης όταν κάποιο πρόγραμμα τις αφορά. Είναι ευθύνη του Υπουργείου αλλά και των επιχειρήσεων να υπάρχει διάχυση και επικοινωνία αναφορικά με τα προγράμματα.

β. «Έχω έναν γνωστό στο Υπουργείο να μας περάσει το έργο». Η αλήθεια είναι πως δεν ισχύει κάτι τέτοιο, οι αξιολογήσεις πραγματοποιούνται από εξωτερικούς συνεργάτες/ αξιολογητές του Υπουργείου, οι οποίοι δεν έχουν πρόσβαση στα στοιχεία των επιχειρήσεων (π.χ. επωνυμία επιχείρησης, ΑΦΜ, μέλη ΔΣ κτλ) ή στα στοιχεία επικοινωνίας της εταιρίας που αξιολογούν. Χαιρόμαστε που υπάρχει αξιοκρατική αξιολόγηση, είναι δίκαιο για όλους.

γ. «Δεν θα πάρεις ποτέ χρήματα». Η αλήθεια είναι ότι εφόσον η επιχείρηση υλοποιήσει το πρόγραμμα βάσει των οδηγιών του Υπουργείου και σεβόμενη τις λογιστικές της υποχρεώσεις καθώς και όσες υποχρεώσεις απορρέουν από την λειτουργία της (άδεια λειτουργίας, εγκατάστασης κτλ), το μόνο βέβαιο είναι ότι θα εκταμιεύσει. Τα χρήματα του ΕΣΠΑ επιβάλλεται να απορροφώνται.

δ. «Τα χρήματα τα παίρνουν λίγοι». Η αλήθεια είναι ότι τα χρήματα των επιδοτήσεων διανέμονται βάσει αξιολόγησης αντικειμενικών αλλά και υποκειμενικών κριτηρίων όπως αυτά εξειδικεύονται σε κάθε προκήρυξη. Η βαθμολογία αναρτάται σε φθίνουσα κατάταξη και οι πρώτοι που συμπληρώνουν το διαθέσιμο budget του Υπουργείου προκρίνονται. Πολλές φορές, όταν ένα πρόγραμμα είναι επιτυχημένο και υπάρχει συμμετοχή, το Υπουργείο αποφασίζει να προσθέσει επιπλέον κονδύλια, συνεπώς να εντάσσονται ακόμα περισσότερες επιχειρήσεις.

ε. «Θα πρέπει να επιστρέψω πίσω τα χρήματα της επιδότησης». Τα χρήματα των επιδοτήσεων δεν αποτελούν δάνειο και δεν επιστρέφονται. Αποτελούν ενισχύσεις που στόχο έχουν να βοηθήσουν τις ελληνικές επιχειρήσεις να αναπτυχθούν περαιτέρω.

Διαδικασία εκταμιεύσεων

Οι εκταμιεύσεις της επιδότησης απαιτούν έλεγχο και αξιολόγηση. Αυτό σημαίνει ότι το Υπουργείο πρέπει να είναι βέβαιο ότι η επιχείρηση έχει υλοποιήσει ορθά το πρόγραμμα, έχει κόψει σωστά τα παραστατικά στους προμηθευτές της, έχει κάνει σωστά τις πληρωμές και η επένδυση που έχει δεσμευθεί πως θα πραγματοποιήσει έχει υλοποιηθεί.

Άπαξ και συντρέχουν τα παραπάνω, η επιχείρηση μπορεί να εκταμιεύσει. Εναλλακτικά, η επιχείρηση μπορεί να κινηθεί εξ αρχής μέσω έκδοσης εγγυητικής επιστολής, να εκταμιεύσει την επιδότηση και μετά να προχωρήσει στην πιστοποίηση των δαπανών της.


 


 

Απορροφητικότητα κοινοτικών κονδυλίων

Είναι σημαντικό να αποσαφηνιστεί ότι είναι διαφορετικό θέμα η ένταξη ενός έργου σε κάποιο συγχρηματοδοτούμενο πρόγραμμα και διαφορετικό θέμα η εκταμίευση της επιδότησης. Αυτό πρακτικά σημαίνει, ότι ναι μεν μπορεί σε κάποια δράση του ΕΠΑΝΕΚ να έχουν ενταχθεί 2.000 έργα συνολικής ζητούμενης επιδότησης 160εκ.€ (τυχαία νούμερα) αλλά αυτό σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι κατά την ολοκλήρωση της εν λόγω δράσης η απορρόφηση θα είναι 160εκ.€. Αυτό συμβαίνει κυρίως διότι κατά την υλοποίηση ενός προγράμματος οι επιχειρήσεις αλλάζουν την στρατηγική τους και υλοποιούν μικρότερα κομμάτια των επενδύσεων που αρχικά είχαν δεσμευθεί ότι θα υλοποιήσουν κάτι το οποίο επιτρέπεται και είναι θεμιτό.

Η προγραμματική περίοδος που διανύουμε ξεκίνησε το 2014 και θα λήξει το 2020 (+ δύο χρόνια παράτασης). Το 2016 βγήκαν τα πρώτα 4 προγράμματα που αφορούσαν επιχειρήσεις και δυνητικούς επιχειρηματίες. Τα τελικά αποτελέσματα για αυτά τα 4 προγράμματα βγήκαν το 2018, συγκεκριμένα μέσα στον Μάρτιο. Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τους πραγματικούς λόγους για αυτές τις καθυστερήσεις που πρώτη φορά σημειώνονται. Αυτή τη στιγμή η online πλατφόρμα του Υπουργείου είναι έτοιμη να δεχτεί τα πρώτα αιτήματα εκταμιεύσεων από όλες τις εγκεκριμένες επιχειρήσεις. Υπάρχει πολύ μεγάλη κινητικότητα αυτόν τον μήνα από πλευράς του Υπουργείου, αντιλαμβανόμαστε ότι εφεξής οι διαδικασίες θα κινούνται πολύ πιο γρήγορα.


 

Σύμβουλοι Επιχειρήσεων και ΕΣΠΑ

Πολλά έχουν ακουστεί για τον κλάδο των Συμβούλων Επιχειρήσεων. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει συγκεκριμένη πιστοποίηση για τη συγκεκριμένη δραστηριότητα, κάτι το οποίο ισχύει και σε πολλούς άλλους κλάδους, υπάρχουν πολλοί που εμφανίζονται με την συγκεκριμένη ιδιότητα. Για αυτό τον λόγο οι επενδυτές θα πρέπει να κάνουν πολύ καλή έρευνα αγοράς προτού αποφασίσουν σε ποιο γραφείο θα απευθυνθούν. Προσωπικά θεωρώ ότι η ιδανική εταιρία Συμβούλων θα πρέπει να εξειδικεύεται σε προγράμματα ΕΣΠΑ, προγράμματα Leader, προγράμματα Αγροτικής Ανάπτυξης, στον Αναπτυξιακό Νόμο. Ο συγκεκριμένος κλάδος των Συμβούλων Επιχειρήσεων ΕΣΠΑ αναπτύχθηκε λόγω της ανάγκης για διεκπεραίωση όλων των υποχρεώσεων των επιχειρήσεων απέναντι στο ΕΣΠΑ, είναι ένα επάγγελμα δηλαδή που το γέννησε η ίδια η αγορά. Δεν σας κρύβω ότι απαιτείται καλή οργάνωση, προετοιμασία, ενημέρωση, υπομονή και επιμέλεια για ένα επιτυχές αποτέλεσμα.

 

Στράτος Κουάκης

Managing Director

ALMA&Partners