ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ

Σχόλια για τον προϋπολογισμό του 2018

ΚΩΣΤΑΣ ΜΕΛAΣ
Η παραγωγική ανασυγκρότηση δεν είναι «η βασιλοπούλα των παραμυθιών που την λες για να ονειρεύεσαι τις βραδιές» - Κεντρική Εικόνα

Τρία σημεία για τον προϋπολογισμό του 2018 χρειάζεται να υπογραμμισθούν.

  1. Οι προβλέψεις διεθνών και εγχώριων φορέων για τη μεγέθυνση του ΑΕΠ συγκλίνουν στην πρόβλεψη ενός ρυθμού της τάξης του 2% και άνω, με ανώτατο όριο το 2,6%. Η διαφοροποίηση των ανωτέρω σεναρίων δεν μπορεί παρά να σχετίζεται με διαφορετική αξιολόγηση των κινδύνων στους οποίους εκτίθεται η ελληνική οικονομικά, όπως και των παραγόντων εκείνων που η επίδρασή τους κρίνεται ως θετική. Μεταξύ των θετικών εξελίξεων της συγκυρίας περιλαμβάνονται το ευνοϊκό διεθνές περιβάλλον και η ανάπτυξη του διεθνούς εμπορίου. Επίσης, ευνοϊκές επιπτώσεις θεωρείται ότι θα έχει η πρόσφατη περίοδος αρνητικού πληθωρισμού που επικράτησε στην ελληνική οικονομία. Σε συνδυασμό με τους ήπιους ρυθμούς πληθωρισμού των άλλων ανεπτυγμένων χωρών, οι αρνητικοί ρυθμοί μεταβολής των εγχώριων τιμών συνέβαλαν στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής παραγωγής ως προς την τιμή. Όμως από τη στιγμή που ο εγχώριος πληθωρισμός αρχίζει να συγκλίνει προς τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό το πλεονέκτημα αυτό θα εκλείψει. Η εξέλιξη της ισοτιμίας ευρώ/δολαρίου επίσης μπορεί να συμβάλλει θετικά αν το ευρωπαϊκό νόμισμα ανατιμηθεί (μέσω των ευεργετικών επιδράσεων από την πτώση του κόστους ενέργειας και πρώτων υλών αντισταθμίζοντας πιθανή άνοδο στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου). Επίσης υπάρχουν κίνδυνοι που μπορούν να προέλθουν από την αβεβαιότητα για την έκβαση της διαδικασίας αποχώρησης της Μ. Βρετανίας από την ΕΕ, καθώς και η ενίσχυση των πολιτικών προστατευτισμού στις ΗΠΑ. Στους εγχώριους παράγοντες εκτός από την επιτυχή έκβαση της τρίτης αξιολόγησης του προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής το κυριότερο πρόβλημα είναι η διευθέτηση του ζητήματος των μη εξυπηρετούμενων δανείων των τραπεζικών ιδρυμάτων και γενικότερα η κατάσταση των τεσσάρων συστημικών ελληνικών τραπεζών. Σημειώνω με έμφαση : χωρίς την εκτίμηση των διεθνών παραγόντων ότι το ελληνικό τραπεζικό σύστημα είναι υγιές ( χωρίς εξειδίκευση για την ώρα) δεν πρόκειται να τελειώσει το πρόγραμμα. Οι ρητές παρεμβάσεις του Μ Ντράγκι , καθώς και η επίσπευση της διαδικασίας των stress tests για τις ελληνικές τράπεζες η οποία μπορεί να επιφέρει πολλαπλά οφέλη στην τόνωση της επενδυτικής ώστε τα αποτελέσματα να είναι γνωστά αρκετούς μήνες πριν τον Αύγουστο του 2018 αποτελούν επιβεβαιώσεις της άποψής μου. Η κατάσταση του ελληνικού τραπεζικού συστήματος θα κρίνει εν πολλοίς τον τρόπο λήξης του προγράμματος.

  2. Ο στόχος που τίθεται για το 2018 για πρωτογενές πλεόνασμα της τάξης του 3,5% είναι πολύ απαιτητικός. Εξαρτάται πρωτίστως από την επίτευξη υψηλού ρυθμού μεγέθυνσης της τάξεως του 2,4%. Όσο προσεγγίζεται ο στόχος για αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ το 2018 κατά 2,4% τόσο περισσότερες είναι οι πιθανότητες για ευθυγράμμιση του προϋπολογισμού με το στόχο που έχει τεθεί. Επίσης εδράζεται στην πρόβλεψη για σημαντικότατη βελτίωση του ισοζυγίου των Οργανισμών Κοινωνικής Ασφάλισης (ΟΚΑ). Σε κάθε περίπτωση ενδεχόμενη μεγάλη αρνητική απόκλιση μεταξύ του τελικού πραγματοποιηθέντος δημοσιονομικού αποτελέσματος και της πρόβλεψης για το ισοζύγιο των ΟΚΑ θα θέσει σε σοβαρό κίνδυνο την επίτευξη των στόχων για το πρωτογενές πλεόνασμα της Γενικής Κυβέρνησης. Τούτο διότι οι ΟΚΑ αποτελούν επί της ουσίας το κλειδί για την επίτευξη των στόχων του 2018. Αντίθετα, τυχόν αναθεώρηση προς τα πάνω, βάσει νεότερων στοιχείων από τον ΕΦΚΑ και τον ΕΤΕΑΕΠ, του αριθμού των εκκρεμών αιτήσεων συνταξιοδότησης και εφάπαξ παροχών θα διογκώσει τις δαπάνες των ΟΚΑ, δημιουργώντας παράλληλα σοβαρές προκλήσεις και για την επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων.

  3. Σχετικά με την γενικότερη αναπτυξιακή διάσταση, συγκεκριμένα και απλά ,μπορούμε να υπογραμμίσουμε τα παρακάτω: Αν λάβουμε υπόψη , ότι το κατ’ εξοχήν αναπτυξιακό μέγεθος , οι δημόσιες επενδύσεις , το 2018, παραμένουν στο ίδιο ύψος (6,750 δις ευρώ) με το 2017 , υπάρχει η πρώτη ένδειξη ότι απουσιάζει ο αναπτυξιακός χαρακτήρας από τον προϋπολογισμό. Παράλληλα, επειδή έχουμε μείωση των πρωτογενών δαπανών του προϋπολογισμού (πρόβλεψη έτους 2018: 43,157 δις ευρώ, εκτίμηση έτους 2017: 43,601 δις ευρώ,) με ταυτόχρονη αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης (άμεσοι και έμμεσοι φόροι ) (πρόβλεψη του έτους 2018: 48,427 δις ευρώ , εκτίμηση 2017: 47,472 δις ευρώ), και με την προϋπόθεση ότι η στόχευση για το πρωτογενές πλεόνασμα είναι 3,5% του ΑΕΠ, εύκολα συνάγεται το συμπέρασμα ότι και από αυτή τη διάσταση ο συγκεκριμένος προϋπολογισμός , στερείται αναπτυξιακής διαστάσεως. Εάν όμως αποδεχθούμε τις απόψεις που εξαπλώθηκαν με ραγδαία ταχύτητα σε ολόκληρο τον δυτικό κόσμο και από τότε κυριαρχούν , ότι η συνεχής δημοσιονομική προσαρμογή είναι εγγενώς αναπτυξιακή (sic) τότε θα μπορούσε να υποστηριχθεί η αναπτυξιακή διάσταση του προϋπολογισμού.