ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ

Λύσεις για την πάταξη της διαφθοράς υπάρχουν, πολιτική βούληση υπάρχει;

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΖΙAΒΡΑΣ
Λύσεις για την πάταξη της διαφθοράς υπάρχουν, πολιτική βούληση υπάρχει; - Κεντρική Εικόνα

Του Ζιάβρα Κων/νου, Οικονομολόγου

Koszia@yahoo.gr

Η κρίση που βιώνουμε τα τελευταία επτά χρόνια, παρότι όλοι την ονομάζουν οικονομική, είναι πρωτίστως και βαθιά ηθική. Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που συνετέλεσαν στη διαμόρφωση της κρίσης ήταν αυτό που ονομάζω «διασπορά» της διαφθοράς, δηλαδή η επέκταση της διαφθοράς σε ολοένα και πιο απλές και καθημερινές καταστάσεις που αντιμετωπίζουν οι πολίτες. Και φυσικά τη διαφθορά έθρεψε η σκόπιμη ατιμωρησία.

Μέσα στα χρόνια της κρίσης, διορθώθηκε όμως η κατάσταση; Γίναμε καθόλου σοφότεροι ως πολίτες; Πήραμε το ‘μάθημά’ μας;

Ας δούμε τι απαντάει η έκθεση της Διεθνούς Διαφάνειας για το 2016 στα ανωτέρω ερωτήματα.

Σύμφωνα λοιπόν, με τα στοιχεία της έκθεσης για το 2016, η Ελλάδα έχασε έντεκα θέσεις στη διεθνή κατάταξη της διαφάνειας το 2016, κατρακυλώντας στην 69η θέση επί συνόλου 167 χωρών. Πιο συγκεκριμένα η χώρα μας, από την 58η θέση που βρισκόταν το 2015, υποχώρησε στην 69η θέση επιστρέφοντας στα επίπεδα του 2014 και ακολουθώντας την παγκόσμια τάση που καταγράφει αύξηση της διαφθοράς.

Πως καταρτίζεται η έκθεση ;

Η έκθεση αντικατοπτρίζει την αντίληψη που υπάρχει για τη διαφθορά σε όλο το φάσμα του δημόσιου τομέα και βασίζεται στην ανάλυση ειδικών οργανισμών για τη διαφθορά στο Δημόσιο. Η έρευνα χρησιμοποιεί κλίμακα από το 0 (χώρες πολύ διεφθαρμένες) ως το 100 (αδιάφθορες).

Η έκθεση μελετά το πως οι ίδιοι οι ενδιαφερόμενοι αντιλαμβάνονται τη διάδοση της διαφθοράς, αλλά δεν υπάρχει μόνο ένας φορέας που εκφράζει σχετική άποψη, ούτε γίνεται δημοσκόπηση στον δρόμο. Χρειάζονται τουλάχιστον τρεις διαφορετικές μετρήσεις μέχρι να καταγραφεί μία χώρα στον σχετικό κατάλογο, διευκρινίζει ο καθηγητής Άγγελος Συρίγος εκ μέρους του ελληνικού παραρτήματος της Διεθνούς Διαφάνειας.

Οι ‘πρωταθλητές’ και οι ‘ουραγοί’ της διαφάνειας σε παγκόσμιο επίπεδο

Τα «σκήπτρα» της πλέον αδιάφθορης χώρας κρατάει για τρίτη χρονιά η Δανία και την πρώτη δεκάδα συμπληρώνουν οι Ν. Ζηλανδία, Φινλανδία, Σουηδία, Ελβετία, Νορβηγία, Σιγκαπούρη, Ολλανδία, Καναδάς, ενώ στη 10η θέση ισοβαθμούν η Γερμανία, το Λουξεμβούργο και το Ηνωμένο Βασίλειο.


 

Country

CPI2016

Rank

Denmark

90

1

New Zealand

90

1

Finland

89

3

Sweden

88

4

Switzerland

86

5

Norway

85

6

Singapore

84

7

Netherlands

83

8

Canada

82

9

Germany

81

10

Luxembourg

81

10

United Kingdom

81

10

Στον αντίποδα, οι πλέον διεφθαρμένες χώρες είναι κατά σειράν οι Σομαλία, Ν. Σουδάν, Ν. Κορέα, Συρία, Υεμένη, Σουδάν, Λιβύη, Αφγανιστάν, Γουινέα-Μπισσάου, Βενεζουέλα, Ιράκ, Ερυθραία και Αγκόλα.

 

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ελλάδα

Στην Ε.Ε. οι πλέον αδιάφθορες χώρες είναι οι Δανία, Φινλανδία, Σουηδία, Ολλανδία, Γερμανία, Λουξεμβούργο, Ηνωμένο Βασίλειο, Βέλγιο, Αυστρία και Ιρλανδία. Η Ελλάδα με 44 πόντους βρίσκεται μαζί με χώρες όπως η Βουλγαρία, η Ιταλία, η Ρουμανία, η Ουγγαρία, η Κροατία, η Σλοβακία, η Μάλτα, η Τσεχία και η Κύπρος.

Το μεγάλο πρόβλημα της Ελλάδας είναι η «μικροδιαφθορά»

Η Ελλάδα έχοντας χάσει έντεκα θέσεις στη διεθνή κατάταξη της διαφάνειας το 2016, επιστρέφει στη θέση που άφησε πίσω της προ ετών. «Είναι προφανές πως θεωρείται ότι υπάρχει μεγαλύτερη διαφθορά στην Ελλάδα απ΄ ότι πριν από ένα ή δύο χρόνια», λέει στην Deutsche Welle ο καθηγητής Άγγελος Συρίγος εκ μέρους του ελληνικού παραρτήματος της Διεθνούς Διαφάνειας. Είναι γεγονός ότι η Ελλάδα βρίσκεται «κάτω από τη βάση».

Ο καθηγητής Άγγελος Συρίγος εκτιμά ότι το μεγάλο πρόβλημα της Ελλάδας είναι η μικροδιαφθορά, ο "καφές" που έλεγαν κάποτε, κάτι το οποίο δεν φαίνεται να είναι τόσο διαδεδομένο σε πολλές άλλες χώρες. Και εξηγεί: «Κάτι το οποίο δικαιούσαι, πρέπει να το πληρώσεις για να το απολαύσεις. Ο πολίτης μπαίνει στη διαδικασία να λαδώσει για να ξεφύγει από τον φαύλο κύκλο, όταν η γραφειοκρατία τον κρατάει στάσιμο επί χρόνια προκειμένου να πετύχει κάτι».

Από κει και πέρα υπάρχει βέβαια και η διαφθορά μεγάλης κλίμακας, λέει ο καθηγητής Άγγελος Συρίγος στην Deutsche Welle: «Τέτοια περίπτωση έχουμε, όταν χρηματίζεσαι για να προσφέρεις όφελος σε κάποιον μεγάλο χαρακτηριστικές είναι οι ιστορίες που τρέχουν με τη Novartis ή τη Siemens. Όλα αυτά τα μετράει η έρευνα της Διεθνούς Διαφάνειας».

Η απάντηση της Γενικής Γραμματείας Καταπολέμησης της Διαφθοράς του Υπουργείου Δικαιοσύνης

Η Γενική Γραμματεία Καταπολέμησης της Διαφθοράς του Υπουργείου Δικαιοσύνης, υποστήριξε ότι η έκθεση δεν αφορά το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος.

Σύμφωνα με την εν λόγω γενική γραμματεία, η έκθεση της ΜΚΟ «αφορά την υποκειμενική και με αμφισβητούμενη επιστημονική τεκμηρίωση μέτρηση της αντίληψης της διαφθοράς κι όχι το πραγματικό μέγεθος της διαφθοράς».

Σημειώνει ότι «με βάση τη μεθοδολογία της έρευνας, η πρόσφατη αποκάλυψη μεγάλων σκανδάλων του χτες είχε αρνητική επίδραση για την βαθμολογία της χώρας, αφού καταδεικνύεται η ύπαρξη διεφθαρμένων συστημάτων που ως τώρα ζούσαν στη σκιά» και προσθέτει:  «Ενδεικτικό στοιχείο της αξιοπιστίας του δείκτη αντίληψης της διαφθοράς αποτελεί ότι η χώρα μας ιστορικά συγκέντρωσε καλύτερη βαθμολογία το έτος 1996 (50), 1997 (53,5), το 2000 (49) παρότι όλοι πλέον σήμερα γνωρίζουμε ποιο ήταν το πραγματικό επίπεδο της διαφθοράς και κατάχρησης δημοσίου χρήματος».

Συνεπώς υπογραμμίζει η γενική γραμματεία, «η διαφθορά δεν αυξήθηκε όπως θέλουν να ερμηνεύουν εκπρόσωποι συγκεκριμένων συμφερόντων, η διαφθορά τώρα αποκαλύπτεται».


 

Γιατί συνεχίζει να υπάρχει διαφθορά;

O Λέανδρος Ρακιντζής, πρώην γενικός επιθεωρητής Δημόσιας Διοίκηση, απαντά χωρίς περιστροφές: «Γιατί δεν υπάρχει τιμωρία». «Απ’ όλες τις υποθέσεις που έστειλα εγώ στον εισαγγελέα, είναι ζήτημα ένα 10% να έχει τελειώσει δικαστικά. Όλες οι άλλες εκκρεμούν. Αρχίζουν οι αναβολές και μετά σου λέει ο άλλος, ό,τι και να κάνω, δεν θα τιμωρηθώ. Οπότε...».

Οι συνέπειες της διαφθοράς
Η διαφθορά θρέφει την ανισότητα και αντίστροφα, δημιουργώντας ένα φαύλο κύκλο μεταξύ διαφθοράς, άνισης κατανομής της δύναμης στην κοινωνία και άνισης κατανομής του πλούτου.

Όσον αφορά τη χώρα μας, σύμφωνα με τον πρώην Γενικό Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης, Λέανδρο Ρακιντζή :«Το κόστος της (διαφθοράς) φτάνει τα 33 δισ. ευρώ ετησίως, συνεπώς αν για 10 χρόνια δεν είχαμε φαινόμενα διαφθοράς, θα είχε εκλείψει το δημόσιο χρέος της χώρας

Επίσης, ο Λέανδρος Ρακιντζής σημειώνει πως : «Όλοι οι επαΐοντες [οικονομολόγοι, πολιτικοί, επίδοξοι σωτήρες] ηθελημένα αγνοούν ότι το κόστος της διαφθοράς αποτελεί έναν άγνωστο παράγοντα που επηρεάζει το κόστος της ανάπτυξης και εμποδίζει τους επενδυτές να προχωρήσουν στα επενδυτικά τους σχέδια.»

Υπάρχει λύση ;

Απόλυτη πάταξη της διαφθοράς δεν υπάρχει. Άλλωστε, ακόμα και η Δανία που βρίσκεται στην κορυφή της κατάταξης έχει 90 πόντους στους 100. Αυτό που έχει σημασία είναι να δημιουργήσουμε θεσμούς που θα μας επιτρέπουν να ελέγχουμε και να εντοπίζουμε το πρόβλημα πριν δημιουργηθεί.

Επίσης, υπάρχουν κάποια βασικά χαρακτηριστικά που μοιράζονται οι χώρες με τις μεγαλύτερες βαθμολογίες στην έκθεση και επί της ουσίας αποτελούν τα πιο αποτελεσματικά όπλα κατά της διαφθοράς:

  • Υψηλά επίπεδα της ελευθερίας του Τύπου

  • Κοινή γνώμη που επαγρυπνά και έχει πρόσβαση στην πληροφορία για τον κρατικό προϋπολογισμό, ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν από πού προέρχονται οι πόροι και τον τρόπο με τον οποίον δαπανώνται

  • Υψηλά επίπεδα ακεραιότητας των ανθρώπων σε θέσεις εξουσίας

  • Δικαστικό σώμα που δεν κάνει διακρίσεις μεταξύ φτωχών και πλουσίων και είναι απολύτως ανεξάρτητο από την κυβέρνηση.


 

Μερικές ακόμη, προτάσεις ουσιαστικής αντιμετώπισης του προβλήματος θα μπορούσαν να είναι οι παρακάτω :

  • Αξιολόγηση των υφιστάμενων ελεγκτικών συστημάτων.

  • Απλοποίηση των διοικητικών διαδικασιών, ώστε να είναι γρήγορες, σαφείς και απλές.

  • Μείωση της γραφειοκρατίας.

  • Ανταλλαγή τεχνογνωσίας/βέλτιστων πρακτικών με τις δημόσιες διοικήσεις άλλων κρατών.

  • Ενίσχυση της διαφάνειας της διοικητικής δράσης παράλληλα με την αξιοκρατική στελέχωση των δημοσίων υπηρεσιών.

  • Κινητοποίηση/ευαισθητοποίηση των πολιτών.

 

Λύσεις υπάρχουν, πραγματική πολιτική βούληση υπάρχει ;


 


 


 

 

 


 


 

 

 

.