ΔΙΕΘΝΗ

Ταμείο Ανάκαμψης: Συμβιβαστική λύση με δάνεια και επιδοτήσεις

Ταμείο Ανάκαμψης: Συμβιβαστική λύση με δάνεια και επιδοτήσεις - Κεντρική Εικόνα

Με ένα «Ταμείο Ανάκαμψης» ύψους 750 δισεκατομμυρίων ευρώ για την στήριξη της ευρωπαϊκής οικονομίας που πλήττεται από τις επιπτώσεις της πανδημίας, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αποκάλυψε σήμερα ένα πρόγραμμα οικονομικής βοήθειας προς τις ευρωπαϊκές χώρες που έχουν πληγεί από την κρίση.

Το πακέτο είναι πρόσθετο του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ για την περίοδο 2021-27, που η Κομισιόν προτείνει να ανέλθει στο 1,1 τρισ. ευρώ. Συγκεκριμμένα πρότεινε ένα πακέτο συνολικού ύψους 1,85 τρισ. ευρώ. «Η Κομισιόν προτείνει σήμερα ένα νέο εργαλείο ανάκαμψης, που ονομάζεται Next Generation EU, εντός του ανανεωμένου μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ. Συνολικά, αυτό το Ευρωπαϊκό Σχέδιο Ανάκαμψης θα διαθέσει 1,85 τρισεκ. ευρώ για να βοηθήσει να εκκινήσει η οικονομία μας και να διασφαλίσει ότι η Ευρώπη θα ανακάμψει», ανέφερε η Κομισιόν σε ανακοίνωση.

Το σχέδιο ανάκαμψης βασίζεται στο αναθεωρημένο πρόγραμμα του ευρωπαϊκού πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου, το οποίο εμπλουτίζεται με ένα ταμείο ανάκαμψης που θα χρηματοδοτηθεί από μεγάλης κλίμακας δανεισμό εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν κάλεσε σήμερα τους Ευρωπαίους να «παραμερίσουν τις παλιές προκαταλήψεις» και να στηρίξουν το σχέδιό της, σε ομιλία της στο ευρωκοινοβούλιο.

Από τα 750 δισεκατομμύρια ευρώ που προτείνει η Κομισιόν:

Περίπου 22,5 δισεκατομμύρια αναλογούν στην Ελλάδα από επιδοτήσεις, ανέφερε νωρίτερα το Bloomberg, επικαλούμενο ευρωπαίο αξιωματούχο.

«Από το συνολικό ποσό, 500 δισεκατομμύρια θα διανεμηθούν στα κράτη - μέλη με την μορφή επιδοτήσεων και 250 θα μπορούσαν να είναι διαθέσιμα ως δάνεια, σύμφωνα με αξιωματούχο ο οποίος ζήτησε να μην κατονομαστεί. Προκειμένου να χρηματοδοτήσει την πολιτική της, η ΕΕ θα έπρεπε να δανειστεί έως και 750 δισεκατομμύρια από τις αγορές. Η Ιταλία (σύμφωνα με την πρόταση) θα λάβει 81,8 δισεκατομμύρια ευρώ, η Ισπανία 77,3 δισεκατομμύρια , η Ελλάδα 22,5 δισεκατομμύρια και η Γαλλία 39 δισεκατομμύρια, σύμφωνα με άλλο αξιωματούχο, ο οποίος γνωρίζει τις λεπτομέρειες της πρότασης», αναφέρει το Bloomberg.

Αργούν τα λεφτά, πιο κοντά το δάνειο του ESM

Πλέον, αναμένεται η συζήτηση επί της ουσίας σε μία Σύνοδο Κορυφής τον Ιούνιο, με στόχο να υπάρξει συμφωνία εφόσον συναινέσουν τα κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενώ ένα άλλο ζήτημα είναι το πότε θα ενεργοποιηθεί, καθώς με βάση το μέχρι στιγμής τρόπο λειτουργίας των εν λόγω παρεμβάσεων τα χρήματα στα κράτη μέλη θα μπορούν να έρθουν από το 2021.

Παράλληλα, σε ότι αφορά το πρόγραμμα SURE, το οποίο προβλέπει αντίστοιχο δανεισμό της Κομισιόν  αλλά πολύ μικρότερης αξίας, 100 δισ. ευρώ,  τα χρήματα αναμένεται να φτάσουν στα ελληνικά ταμεία, στην καλύτερη περίπτωση τον Ιούλιο, ενώ σύμφωνα με διπλωματικές πηγές δεν έχει φτάσει ούτε ένα ευρώ χρηματοδότησης από το ΕΣΠΑ. Αυτό σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις αναμένεται να πληρώνουν από "τα έτοιμα" όλο το επόμενο διάστημα

Αυτή η χρονική υστέρηση βάζει σε σκέψεις τα κράτη, καθώς κερδίζει έδαφος η συζήτηση  περί προσφυγής στον ESM για τη λήψη δανείου σχετικά με δαπάνες που σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με την υγειονομική κρίση, με το ζήτημα ρευστότητας σε κάποια να είναι ήδη φανερό.

Άλλωστε, συμβουλή προς την κυβέρνηση να προσφύγει στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας έδωσε την Τρίτη από τη Βουλή και ο Γιάννης Στουρνάρας.

Συμβιβασμός

Την περασμένη εβδομάδα η Γερμανία προκάλεσε έκπληξη ανακοινώνοντας από κοινού με την Γαλλία μία σημαντική αλλαγή του δόγματος: στην κοινή τους πρόταση, Παρίσι και Βερολίνο υποστήριξαν ένα πρόγραμμα ύψους 500 δισεκατομμυρίων ευρώ, μέσω ενός μηχανισμού αμοιβαιοποίησης του ευρωπαϊκού χρέους, μία ιδέα προς το την οποία μέχρι στιγμής το Βερολίνο τηρούσε απολύτως εχθρική στάση.

Ομως, η ομόφωνη έγκριση του προγράμματος ανάκαμψης από τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης θα είναι ένα δύσκολο εγχείρημα.

Ηδη πριν από την πανδημία, οι 27 είχαν αποτύχει να συμφωνήσουν τον Φεβρουάριο για τον πολυετή (2021-2027) ευρωπαϊκό προϋπολογισμό ύψους 1 τρισ.

Η οικονομική καταιγίδα που ακολούθησε δεν οδήγησε σε προσέγγιση των θέσεων του Βορρά και του Νότου της Ενωσης, παρά το γεγονός ότι οι χώρες της νότιας Ευρώπης είναι οι περισσότερο πληγείσες από την κρίση της πανδημίας.

Τα δύο στρατόπεδα διαμορφώθηκαν εκατέρωθεν μίας νέας διαχωριστικής γραμμής. Οι υπερασπιστές της δημοσιονομικής ορθοδοξίας (Ολλανδία, Αυστρία, Δανία και Σουηδία) υποστηρίζουν ότι η οικονομική βοήθεια πρέπει να χορηγηθεί μόνο μέσω δανείων τα οποία θα πρέπει να αποπληρωθούν. Το αντίπαλο στρατόπεδο θεωρεί ότι η στήριξη πρέπει να έρθει υπό μορφήν επιχορηγήσεων αποκλειστικά.

Το σχέδιο της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αποτελεί συγκερασμό των δύο απόψεων και κατά την έννοια αυτή δεν είναι «copy-paste» της γαλλο-γερμανικής πρότασης, τονίζουν ευρωπαϊκές πηγές, καθώς περιλαμβάνει ένα μείγμα επιχορηγήσεων και δανείων αντί μόνο επιχορηγήσεων, όπως πρότειναν το Παρίσι και το Βερολίνο.

  • ΑΠΟ ΠΟΥ ΘΑ ΠΡΟΕΛΘΟΥΝ ΤΑ ΧΡΗΜΑΤΑ

Θα υπάρξει δανεισμός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από την αγορά, χρησιμοποιώντας το αξιόχρεό της ΑΑΑ για να λάβει το χαμηλότερο επιτόκιο, πιθανόν κοντά στο μηδέν.

  • ΠΩΣ ΘΑ ΔΙΑΤΕΘΟΥΝ ΤΑ ΧΡΗΜΑΤΑ

Η Επιτροπή θα διοχετεύσει τα χρήματα μέσω του πολυετούς προϋπολογισμού της ΕΕ που αφορά την περίοδο 2021-2027, εμπροσθοβαρώς κατά την πρώτη πενταετία, κυρίως για να χρηματοδοτήσει επενδύσεις κατά τη μετάβαση της ΕΕ σε μία «πράσινη» και ψηφιακή οικονομία και για έρευνα και τεχνολογία.

  • ΠΩΣ ΘΑ ΑΠΟΠΛΗΡΩΘΟΥΝ ΤΑ ΧΡΗΜΑΤΑ

Επειδή η Κομισιόν θα δανειστεί τα χρήματα, θα πρέπει να τα αποπληρώσει. Αυτά τα χρήματα (για την αποπληρωμή του δανεισμού) θα προέλθουν από μελλοντικούς πολυετείς προϋπολογισμούς της ΕΕ, μετά το 2027. Δεν είναι ξεκάθαρο αν οι μελλοντικοί προϋπολογισμοί θα έχουν πρόσθετα έσοδα από υψηλότερες εθνικές εισφορές ή από νέους φόρους που θα επιβληθούν από τις κυβερνήσεις και θα εκχωρηθούν στην ΕΕ ή από έναν συνδυασμό των παραπάνω.

  • ΟΡΟΙ

Το ποσόν που θα χρηματοδοτήσει το Ταμείο Ανάκαμψης, καθώς και οι όροι χορήγησής του, μένει να οριστικοποιηθούν και εξαρτώνται από την ικανότητα δανεισμού των Βρυξελλών. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν θέλει να αυξήσει στο 2% του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος τους ίδιους πόρους, έναντι το 1,2% που ισχύει σήμερα, σύμφωνα με πηγή της Κομισιόν.

Aπό τον ESM έγινε τη Δευτέρα εκ νέου ξεκάθαρο ότι οι όροι δεν έχουν ξεκαθαρίσει και θα αποφασίζονται ουσιαστικά ανά περίπτωση.

Σημειώνεται ότι σύμφωνα με το γαλλογερμανικό έγγραφο, οι επιχορηγήσεις απαιτούν «μία σαφή δέσμευση των κρατών – μελών να ακολουθούν υγιείς οικονομικές πολιτικές και μία φιλόδοξη μεταρρυθμιστική ατζέντα». Οι δύο χώρες θέλουν να καθιερώσουν ένα ελάχιστο πραγματικό επίπεδο φορολογίας στην ψηφιακή οικονομία – που θα αφορά τη Google, την Apple, τη Facebook ή την Amazon – στην ΕΕ και μία κοινή φορολογική βάση για τις επιχειρήσεις – δηλαδή κανόνες για το πώς παρά για το πόσο θα φορολογούνται οι εταιρείες.

Σκληρές διαπραγματεύσεις τον Ιούνιο;

Χθες, την παραμονή της παρουσίασης του σχεδίου της ευρωπαϊκής Επιτροπής στο ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ο Μάρος Σέφκοβιτς, εκ των αντιπροέδρων της Κομισιόν, ζήτησε ταχεία πολιτική συμφωνία κατά την διάρκεια της επόμενης συνόδου κορυφής της 18ης Ιουνίου.

Εξάλλου, από την στιγμή που ο νέος πολυετής ευρωπαϊκός προϋπολογισμός δεν θα τεθεί σε ισχύ παρά το 2021, θα χρειασθεί να βρεθεί λύση ώστε η χρηματοδότηση για την στήριξη των οικονομιών που απειλούνται με ύφεση να είναι διαθέσιμη το φθινόπωρο.

Ο επόμενος προϋπολογισμός οικονομικής ανάκαμψης θα πρέπει επίσης να ανταποκριθεί στις πολιτικές δεσμεύσεις της Κομισιόν που έχει θέσει την ψηφιακή οικονομία και την ενεργειακή μετάβαση στο κέντρο της οικονομικής ανάπτυξης της Ευρώπης.

Παράλληλα, παραμένει ο στόχος της ανάπτυξης της «στρατηγικής αυτονομίας» της ΕΕ, ώστε να γίνει πιο ανθεκτική στις κρίσεις και λιγότερο εξαρτημένη από το εξωτερικό, και κυρίως από την Κίνα.

Στο Ταμείο Ανάκαμψης και στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό θα προστεθούν τα 240 δισεκατομμύρια ευρώ δανείων του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, τα 200 δισεκατομμύρια ευρώ του ταμείου εγγυήσεων για τις επιχειρήσεις και τα 100 δισεκατομμύρια ευρώ του εργαλείου SURE που δημιουργήθηκε για την στήριξη της απασχόλησης.

Η Κομισιόν έχει επίσης εγκρίνει το ποσόν των 2.130 δισεκατομμυρίων σε κρατικές επιδοτήσεις από την έναρξη της κρίσης για την στήριξη των επιχειρήσεων. Το ήμισυ έχει αποδεσμευθεί από την Γερμανία.