ΔΙΕΘΝΗ

Αντίστροφη μέτρηση για το Brexit

Αντίστροφη μέτρηση για το Brexit - Κεντρική Εικόνα

Ο πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον, ο αυτοανακηρυχθείς πρωταθλητής του Brexit, νίκησε με νοκ-άουτ τους αντιπολιτευόμενους Εργατικούς στις βρετανικές βουλευτικές εκλογές, την απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία που είναι απαραίτητη για να παραμείνει στην εξουσία και να τιμήσει την υπόσχεσή του για την έξοδο της Βρετανίας από την ΕΕ στις 31 Ιανουαρίου.

Νωρίτερα, μετέβη στα Ανάκτορα του Μπάκιγχαμ για να ζητήσει από τη βασίλισσα Ελισάβετ να του αναθέσει επισήμως την εντολή σχηματισμού νέας κυβέρνησης, μερικές ώρες μετά τη θριαμβευτική του νίκη.

Οι χθεσινές εκλογές εξασφάλισαν στους Τόρις μια άνευ προηγουμένου εδώ και δεκαετίες πλειοψηφία στην Βουλή των Κοινοτήτων, την ισχυρότερη έπειτα από αυτήν που είχε εξασφαλίσει η Μάργκαρετ Θάτσερ το 1987.

Αποτελέσματα

Τα αποτελέσματα δόθηκαν στη δημοσιότητα και επιβεβαιώνουν την τάση που είχαν δώσει οι πρώτες εκτιμήσεις: Ισχυρή πλειοψηφία για τους Συντηρητικούς.

Σαρώνοντας εκλογικές περιφέρειες της εργατικής τάξης, οι οποίες ψηφίζουν παραδοσιακά εδώ και δεκαετίες Εργατικούς, οι Συντηρητικοί μπορούν πλέον να υλοποιήσουν το Brexit, το οποίο εγκρίθηκε από το 52% των Βρετανών το 2016, αλλά έκτοτε βρισκόταν σε αδιέξοδο.

Μετά την καταμέτρηση των ψήφων στις 650 εκλογικές περιφέρειες να έχει ολοκληρωθεί, οι Συντηρητικοί του Μπόρις Τζόνσον εξασφαλίζουν 365 έδρες στην Βουλή των Κοινοτήτων έναντι 317 που είχαν το 2017. Οι έδρες του κύριου κόμματος της αντιπολίτευσης, του Εργατικού, μειώνονται σε 203 έδρες (έναντι 262).

Οι Συντηρητικοί απέσπασαν μερικές δεκάδες θέσεις από τους Εργατικούς σε παραδοσιακά προπύργια των δεύτερων στην βόρεια και την κεντρική Αγγλία, όπου πολλοί είχαν ψηφίσει υπέρ της αποχώρησης από την ΕΕ στο δημοψήφισμα του 2016.

Επίσης σύμφωνα με τα μερικά αποτελέσματα τα οποία δόθηκαν στη δημοσιότητα από το BBC, οι Συντηρητικοί συγκεντρώνουν ποσοστό 43,6% των ψήφων, το οποίο δείχνει ότι εξασφαλίζουν το μεγαλύτερο ποσοστό που έχει καταφέρει να λάβει οποιοδήποτε βρετανικό κόμμα εδώ και δεκαετίες.

Το Εργατικό Κόμμα αναμένεται να εξασφαλίσει 32,3%, σύμφωνα με τα αποτελέσματα αυτά. Ο Κόρμπιν δήλωσε "απογοητευμένος" και σημείωσε ότι δεν σχεδιάζει να ηγηθεί των Εργατικών σε άλλες βουλευτικές εκλογές, ενώ η θέση του ως ηγέτης του κόμματος κρίνεται πλέον επισφαλής.

Απογοητευτικά ήταν επίσης τα αποτελέσματα για τους τασσόμενους κατά του Brexit Φιλελεύθερους Δημοκράτες, οι οποίοι δεν κατάφεραν να αυξήσουν τα ποσοστά τους και να εξασφαλίσουν περισσότερες από τις 11 έδρες που έχουν παρά την προσχώρηση σε αυτούς βουλευτών του Συντηρητικού Κόμματος, ενώ η αρχηγός τους Τζο Σουίνσον δεν επανεξελέγη και επέρριψε την ευθύνη για το αποτέλεσμα αυτό σε ένα "κύμα εθνικισμού" στην Σκωτία και την Αγγλία. Σύμφωνα με ανακοίνωση του κόμματός της, που δόθηκε στη δημοσιότητα από το πρακτορείο ειδήσεων PA και άλλα μέσα ενημέρωσης, η Σουίνσον θα παραιτηθεί από την ηγεσία του κόμματός της.

Μεταξύ των νικητών των εκλογών αυτών ήταν και το Σκωτσέζικο Εθνικό Κόμμα (SNP) καθώς ενίσχυσε την παρουσία του στο κοινοβούλιο κατά 13 έδρες, εξασφαλίζοντας συνολικά 48, σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα, με την ηγέτη του Νίκολα Στέρτζον να δεσμεύεται για τη διεξαγωγή δεύτερου δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της Σκωτίας.

Brexit

Ο Μπόρις Τζόνσον, ο οποίος ανέβηκε στην εξουσία τον Ιούλιο, είχε αποτύχει να υιοθετηθεί η συμφωνία διαζυγίου την οποία διαπραγματεύθηκε με τις Βρυξέλλες, καθώς δεν είχε την πλειοψηφία στη Βουλή των Κονοτήτων, που στο ζήτημα αυτό είναι τόσο διχασμένη όσο και η χώρα.

Πλέον θα μπορέσει να υποβάλει τη συμφωνία πριν από τις χριστουγεννιάτικες διακοπές του κοινοβουλίου, ώστε το Brexit να μπορέσει να πραγματοποιηθεί στις 31 Ιανουαρίου, έπειτα από τρεις αναβολές.

Η λεπτομερής εξέταση του κειμένου δεν αναμένεται πάντως να αρχίσει παρά στις αρχές Ιανουαρίου στη Βουλή των Κοινοτήτων και μετά στη Βουλή των Λόρδων, που αποτελείται από μη αιρετά μέλη. Για να τεθεί σε ισχύ, η συμφωνία πρέπει επίσης να επικυρωθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η συμφωνία αποχώρησης προβλέπει τους όρους του διαζυγίου ανάμεσα στο Ηνωμένο Βασίλειο και την ΕΕ έπειτα από 47 χρόνια ενός πολυτάραχου γάμου, σε ό,τι αφορά τα δικαιώματα των πολιτών και τον σεβασμό των οικονομικών δεσμεύσεων. Προβλέπει επίσης μια μεταβατική περίοδο μέχρι το τέλος του 2020 και διευθετεί το πρόβλημα του συνόρου ανάμεσα στη βρετανική επαρχία της Βόρειας Ιρλανδίας και τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας, μέλος της ΕΕ.

Το κείμενο συνοδεύεται από μια πολιτική δήλωση που καθορίζει το περίγραμμα της μελλοντικής σχέσης ανάμεσα στην ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Το Brexit δεν θα αλλάξει τίποτε άμεσα λόγω της μεταβατικής περιόδου, στη διάρκεια της οποίας οι Βρετανοί θα συνεχίσουν να εφαρμόζουν τους ευρωπαϊκούς κανόνες και να επωφελούνται απ' αυτούς, ώστε να αποφευχθεί μια βίαιη ρήξη.

Ο Μπόρις Τζόνσον διαβεβαιώνει πως θα καταφέρει να συνάψει μια συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών με την ΕΕ, η οποία είναι μακράν ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος του Ηνωμένου Βασιλείου, μέχρι το τέλος αυτής της μεταβατικής περιόδου, στις 31 Δεκεμβρίου 2020.

Όμως πολλοί ειδικοί εκτιμούν πως το χρονοδιάγραμμα αυτό είναι πολύ σφιχτό για να γίνει η διαπραγμάτευση μιας τέτοιας συμφωνίας και ακόμη περισσότερο για να επικυρωθεί η συμφωνία αυτή. Η μεταβατική περίοδος μπορεί να παραταθεί για ένα ή δύο χρόνια, όμως το Λονδίνο οφείλει να το ζητήσει πριν από την 1η Ιουλίου 2020. Αν ο Μπόρις Τζόνσον αρνηθεί να το κάνει, όπως έχει αφήσει να εννοηθεί, μπορεί να υπάρξει έξοδος χωρίς συμφωνία, με εν δυνάμει καταστροφικές οικονομικές συνέπειες.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ δήλωσε σήμερα ότι οι διαπραγματεύσεις δεν θα ολοκληρωθούν με οποιοδήποτε κόστος στα τέλη του 2020.

«Δεν υπάρχει περίπτωση να καταλήξουν οι διαπραγματεύσεις όποιο κι αν είναι το κόστος, μια διαπραγμάτευση μπορεί να καταλήξει αν τα αποτελέσματα θεωρηθεί ότι είναι ισορροπημένα και ότι διασφαλίζουν τον σεβασμό για διάφορα θέματα», είπε ο Μισέλ, απαντώντας σε ερώτηση για τον λίγο χρόνο που απομένει για τη διαπραγμάτευση μιας εμπορικής συμφωνίας μετά το Brexit, που έχει προγραμματιστεί για τις 31 Ιανουαρίου. Σύμφωνα με τους όρους της συμφωνίας αποχώρησης, η μεταβατική περίοδος λήγει στα τέλη του 2020.

Από την πλευρά της, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε πως ο χρόνος είναι «εξαιρετικά λίγος» προκειμένου να επισφραγισθεί μια συμφωνία για τη νέα σχέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη Βρετανία πριν από τα τέλη του 2020.

«Εχουμε στόχο μηδενικούς δασμούς, μηδενικές ποσοστώσεις, και αυτό είναι πολύ σημαντικό για εμάς», δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου.

«Αντιμετωπίζουμε την πρόκληση ότι ο χρόνος είναι πολύ λίγος, έχουμε έντεκα μήνες για να διαπραγματευθούμε ένα ευρύ πεδίο», είπε η φον ντερ Λάιεν. «Και δεν είναι μόνο το εμπόριο, μιλάμε ακόμη για την εκπαίδευση, τις μεταφορές, την αλιεία, πολλά, πολλά άλλα πεδία βρίσκονται προς διαπραγμάτευση».

Η Γερμανίδα καγκελάριος Άγγελα Μέρκελ προειδοποίησε σήμερα ότι η ΕΕ θα έχει «έναν ανταγωνιστή στην πόρτα της», ύστερα από την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ.

«Θα υπάρχει ένας ανταγωνιστής στην πόρτα μας… αυτό ίσως μας κάνει να είμαστε πιο γρήγοροι στις αποφάσεις μας», δήλωσε η καγκελάριος.

Παράλληλα, η Άγγελα Μέρκελ δήλωσε ότι επιθυμεί μια «στενή εταιρική σχέση» με τη Βρετανία, ενώ ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών δήλωσε μάλιστα πως οι πόρτες της ΕΕ παραμένουν ανοικτές για τη χώρα.

«Χαίρομαι για τη συνέχιση της συνεργασίας μας για τη φιλία και μια στενή εταιρική σχέση ανάμεσα στις δύο χώρες μας», ανέφερε η Γερμανίδα καγκελάριος σε ανακοίνωση του εκπροσώπου της στο Twitter.

«Θέλουμε η Μεγάλη Βρετανία να παραμείνει ένας στενός εταίρος και μετά το Brexit, τόσο στο οικονομικό επίπεδο όσο και στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής και της ασφάλειας», δήλωσε ο Γερμανός υπουργός Χάικο Μάας στον περιφερειακό όμιλο ΜΜΕ Funke.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν προειδοποίησε τη Βρετανία ότι όσο περισσότερο επιλέξει να απορυθμίσει την οικονομία της μετά το Brexit, τόσο περισσότερο θα χάσει την πρόσβασή της στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

«Δεν νομίζω ότι μπορείτε να έχετε μια ισχυρή σχέση με την ενιαία αγορά της Ευρώπης, με ουσιαστικές ρυθμιστικές διαφορές σε ό,τι αφορά τους κλιματικούς, περιβαλλοντικούς, οικονομικούς ή κοινωνικούς κανονισμούς. Αυτό δεν ισχύει», δήλωσε ο Μακρόν σε συνέντευξη Τύπου στις Βρυξέλλες.

Ο Γάλλος πρόεδρος κάλεσε το Ηνωμένο Βασίλειο να μην γίνει ένας «αθέμιτος ανταγωνιστής» της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά το Brexit.

«Η ευχή μου είναι το Ηνωμένο Βασίλειο να παραμείνει μια χώρα σύμμαχος, φίλη και πολύ κοντινός εταίρος. Η προϋπόθεση είναι να καθοριστούν οι κανόνες μιας πιστής σχέσης… δεν θέλουμε να γίνει αθέμιτος ανταγωνιστής», δήλωσε.

Από την άλλη πλευρά, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ συνεχάρη τον Βρετανό πρωθυπουργό Μπόρις Τζόνσον για τη "μεγάλη" νίκη του στις βουλευτικές εκλογές, η οποία ανοίγει τον δρόμο για μια εμπορική συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ- Βρετανίας.

"Συγχαρητήρια στον Μπόρις Τζόνσον για αυτή τη μεγάλη ΝΙΚΗ", έγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος στο Twitter. "Η Βρετανία και οι ΗΠΑ θα είναι πλέον ελεύθερες να συνάψουν μια τεράστια, νέα, εμπορική συμφωνία μετά το BREXIT. Αυτή η συμφωνία μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερη και πιο επικερδής από οποιαδήποτε θα μπορούσε να συνάψει με την ΕΕ. Μπράβο Μπόρις!", πρόσθεσε ο Τραμπ.

Brexit και πρωινό

Ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Μπόρις Τζόνσον δεσμεύτηκε σήμερα, να μην απογοητεύσει αυτούς που ψήφισαν για πρώτη φορά Συντηρητικούς και να υλοποιήσει "εγκαίρως" το Brexit.

"Θα υλοποιήσουμε το Brexit εγκαίρως έως τις 31 Ιανουαρίου, χωρίς αν ή αλλά ούτε ίσως", δήλωσε ο Τζόνσον απευθυνόμενος σε πλήθος υποστηρικτών του που τον επευφημούσε σε εκδήλωση του κόμματός του στο κέντρο του Λονδίνου.

"Τα καταφέραμε, το κάναμε", σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι οι εκλογές αυτές έδωσαν τέλος στην απειλή για τη διεξαγωγή δεύτερου δημοψηφίσματος.

Με αυτήν την εντολή θα μπορέσουμε επιτέλους να υλοποιήσουμε το Brexit, πρόσθεσε αναφερόμενος στην ισχυρή πλειοψηφία των 365 εδρών που εξασφαλίζουν οι Συντηρητικοί, σύμφωνα με τα τελικά αποτελέσματα.

Ο Τζόνσον σημείωσε ότι υπάρχουν κι άλλα θέματα που πρέπει να χειριστεί προτού περάσει στο κυρίως θέμα, αυτό της αποχώρησης από την ΕΕ: "Ας υλοποιήσουμε το Brexit, αλλά πρώτα φίλοι μου, ας πάρουμε πρωινό".

Ρωγμή στο κόκκινο τείχος

Με το σύνθημά του "Ας υλοποιήσουμε το Brexit" ο Τζόνσον κέρδισε ψηφοφόρους των Εργατικών σε παραδοσιακά προπύργια του κόμματος αυτού στη Βρετανία.

Η "νέα αυτή ισχυρή εντολή (...) δίδει στη νέα κυβέρνηση την ευκαιρία να σεβαστεί τη δημοκρατική βούληση του βρετανικού λαού", υπογράμμισε στη συνέχεια, κάνοντας λόγο για έναν "σεισμό" που άλλαξε το βρετανικό πολιτικό τοπίο προς όφελος των Συντηρητικών.

Η υλοποίηση του Brexit θα μας επιτρέψει να γυρίσουμε σελίδα και να επικεντρωθούμε στις "προτεραιότητες" των Βρετανών, όπως η υγεία, η ασφάλεια και οι υποδομές, σημείωσε επίσης.

Στη σύντομη αυτή ομιλία που εκφώνησε μετά τη νίκη του, ο Τζόνσον έκανε ιδιαίτερη μνεία σε αυτούς που "αλλαξοπίστησαν" και μπορεί το χέρι τους "να έτρεμε πάνω από την κάλπη" προτού τον ψηφίσουν.

"Μπορεί να μας δανείσατε μόνον την ψήφο σας, μπορεί να μην θεωρείτε τους εαυτούς σας πραγματικούς Τόρις (...) μπορεί να ελπίζετε να επιστρέψετε στους Εργατικούς την επόμενη φορά και, αν ανήκετε σε αυτήν την περίπτωση, ταπεινά δηλώνω ότι με τιμά η εμπιστοσύνη που μου δείξατε και που δείξατε σε μας", σημείωσε.

Η ρωγμή που προκάλεσαν οι Συντηρητικοί στον λεγόμενο Κόκκινο Τοίχο κατά μήκος βιομηχανικών περιοχών της κεντρικής και της βόρειας Αγγλίας οφείλεται στο γεγονός ότι οι ψηφοφόροι που τάσσονταν υπέρ της αποχώρησης από την ΕΕ απέρριψαν τη διφορούμενη στάση πάνω στο θέμα αυτό του ηγέτη των Εργατικών Τζέρεμι Κόρμπιν.

"Κερδίσαμε ψηφοφόρους και την εμπιστοσύνη ανθρώπων που δεν είχαν ποτέ ξανά ψηφίσει το Συντηρητικό" Κόμμα, συνέχισε ο Τζόνσον. "Αυτοί οι άνθρωποι θέλουν αλλαγή. Εμείς δεν μπορούμε, δεν θα 'πρεπε, δεν πρέπει να τους απογοητεύσουμε", υπογράμμισε.

Η επόμενη μέρα στους Εργατικούς

Τα αίτια που οδήγησαν στις απώλειες του Εργατικών στις χθεσινές εκλογές θα απασχολούν από σήμερα το κόμμα, που ήδη επιχειρεί να αναλύσει τα δεδομένα και να εξετάσει πώς θα καταφέρει να αναστρέψει τον εκτροχιασμό για τις επόμενες εθνικές εκλογές.

Ήδη από χθες οι απόψεις των στελεχών του, και κυρίως όσων έχασαν τη θέση τους στο κοινοβούλιο, στρέφονται εναντίον της μικρής δημοτικότητας του επικεφαλής, Τζέρεμι Κόρμπιν, κατά της στρατηγικής που ακολούθησε το κόμμα στο θέμα του Brexit, του μπερδεμένου και περίπλοκου μανιφέστο, της απώλειας εμπιστοσύνης της εργατικής τάξης στο πρόσωπο του Κόρμπιν, της επεκτατικής εκλογικής στρατηγικής που στόχευε στην πλειοψηφία και στη διεύρυνση της εκλογικής βάσης, αντί στις οριακές έδρες και στους υποψήφιους που ήταν ευθυγραμμισμένοι με το κόμμα.

Οι λεγόμενοι Κορμπινιστές, ο πυρήνας των υποστηρικτών του επικεφαλής του κόμματος, υποστηρίζουν ότι το Brexit ήταν η βασική αιτία της ήττας, ενώ οι remainers και τα στελέχη του κέντρου ότι βασικός υπαίτιος είναι ο ίδιος ο ηγέτης. 'Αλλοι πιο μετριοπαθείς βουλευτές θεωρούν βασικό λόγο τη μακροχρόνια αποξένωση των Εργατικών από τους παραδοσιακούς υποστηρικτές του, την εργατική τάξη.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Πολιτικών Επιστημών και συνεργάτη του βασιλικού ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων (Chatham House), Μάθιου Γκούντγουιν, η αλλαγή του Συντηρητικού κόμματος ήταν αναπόφευκτο αποτέλεσμα της ψηφοφορίας για το Brexit. Ο καθηγητής εκτιμά ότι ίσως κανένα άλλο κόμμα στον δυτικό κόσμο δεν κατάφερε με τόση επιτυχία να επιστρέψει στην εξουσία, κάτι που φαίνεται και από το χθεσινό αποτέλεσμα. Σε ό,τι αφορά τους Εργατικούς, πιστεύει ότι η αντικατάσταση του Κόρμπιν δεν θα λύσει όλα τα προβλήματα του κόμματος, το οποίο σήμερα είναι χωρισμένο σε τρία κομμάτια, τους φιλελεύθερους που προέρχονται από μία ανώτερης εκπαίδευσης ελίτ και ψηφίζουν αριστερά, την παραδοσιακή αριστερά που είναι κοινωνικά συντηρητική και τους φοιτητές μαζί με τις εθνικές μειονότητες.

Και ενώ η συζήτηση δεν έχει καλά καλά ξεκινήσει, κάποια βρετανικά μέσα κοιτούν τους διαδόχους του Τζέρεμι Κόρμπιν, προτείνοντας ως πιθανούς τη σκιώδη υπουργό Εξωτερικών, Έμιλι Θόρνμπερι (πιστή οπαδός του Κόρμπιν), τον σκιώδη υπουργό για το Brexit, Κέιρ Στάρμερ (υποστηρικτή του remain), τη Ρεμπέκα Λονγκ Μπέιλι, στενή συνεργάτη του σκιώδους υπουργού Οικονομικών, την επικεφαλής του κόμματος για θέματα εκπαίδευσης, 'Αντζελα Ράινερ, τη βουλευτή Τζές Φίλιπς, και την επίσης βουλευτή Λίζα Νάντι.

Ο ηγέτης του Εργατικού Κόμματος Τζέρεμι Κόρμπιν δήλωσε σήμερα ότι δεν θέλει να φύγει «εσπευσμένα», μετά την συντριπτική ήττα του κόμματός του, την χειρότερη από τις το 1935, και ότι είναι «έτοιμος να ηγηθεί του κόμματος μέχρι να επιλεγεί ο διάδοχός του».

Ο Τζέρεμι Κόρμπιν δήλωσε ότι το πιθανότερο είναι ότι η διεκδίκηση της ηγεσίας του Εργατικού Κόμματος θα γίνει στις αρχές του επόμενου έτους.

«Χθες το βράδυ απηύθυνα έκκληση για μία περίοδο περισυλλογής στο κόμμα και προφανώς το εκτελεστικό όργανο του κόμματός μας θα αποφασίσει ποια διαδικασία θα ακολουθήσουμε μετά για την εκλογή του διαδόχου μου», δήλωσε στους δημοσιογράφους.

«Είμαι έτοιμος, και προφανώς εξελέγην για να το κάνω, να ηγηθώ του κόμματος μέχρι τότε», είπε.

Οταν ερωτήθηκε εάν αισθάνεται ένοχος για την κλίμακα της ήττας του Εργαιτκού Κόμματος, ο Κόρμπιν είπε ότι έκανε ό,τι μπορούσε για να κερδίσει τις εκλογές και να γεφυρώσει το εκλογικό σώμα απέναντι στο Brexit».

Brexit και «Ένα Έθνος»

Στο στρατόπεδο των νικητών, τους Τόρις, τα επιχειρήματα δεν έχουν να κάνουν με τη συνοχή του κόμματος ή με την ισχύ εντός του κοινοβουλίου, αλλά με το κατά πόσο η νίκη του Μπόρις Τζόνσον ήταν συνέπεια του Brexit ή της στρατηγικής του για «ένα έθνος».

Ο φιλοευρωπαϊστής Συντηρητικός, απόγονος του Ουίνστον Τσόρτσιλ, που απομακρύνθηκε από το κόμμα για τις θέσεις του στο Brexit, Νίκολας Σόαμς, υποστήριξε ότι βασικότερος λόγος της νίκης του Τζόνσον ήταν η πολιτική του για «Ένα Έθνος». Την ίδια στιγμή ο πρώην πρωθυπουργός, Ντέιβιντ Κάμερον, που είχε ζητήσει τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος το 2016, έκανε λόγο για «ισχυρό και ασυνήθιστο εκλογικό αποτέλεσμα», που βάζει τέλος στον Κορμπινισμό, αποφεύγοντας να τοποθετηθεί ξεκάθαρα στο Brexit. Ο υπεύθυνος επικοινωνίας του πρώην πρωθυπουργού, Γκρεγκ Όλιβερ, υποστήριξε επίσης ότι αυτού του είδους η πλειοψηφία για τους Συντηρητικούς θα επιτρέψει στον Τζόνσον να γίνει ο πρωθυπουργός που θέλει --ένας κεντρώος υποστηρικτής της πολιτικής για «Ένα Έθνος», αγνοώντας την ομάδα των ευρωσκεπτικιστών-- ή να παραμείνει στη δεξιά.

Για τα βρετανικά μέσα ενημέρωσης, ο Μπόρις Τζόνσον οφείλει τη νίκη του κυρίως στο Brexit και στο σαφές του μήνυμα ότι «θα φέρει σε πέρας την αποχώρηση», βάζοντας τέλος στο αδιέξοδο της χώρας, στην απλότητα των μηνυμάτων του γύρω από τις προεκλογικές του δεσμεύσεις, στην αδυναμία του Εργατικού κόμματος, που έχανε ποσοστά ψηφοφόρων σε πολλές περιοχές της χώρας, στο γεγονός ότι εμφανίστηκε ισχυρότερος υποψήφιος από την Τερέζα Μέι το 2017, παρ' όλο που δεν είχε γενικότερα μεγάλη δημοτικότητα στους πολίτες.

Η χαρά και ο εφιάλτης

«Χαρά για τον Μπόρις Τζόνσον» ή «εφιάλτης πριν από τα Χριστούγεννα» είναι χαρακτηριστικοί τίτλοι που επιλέγει ο σημερινός τύπος για να αποτυπώσει το αποτέλεσμα των χθεσινών εκλογών στη Βρετανία, μίας «σαρωτικής νίκης» των Συντηρητικών --όπως αναφέρεται-- και των σημαντικών απωλειών των Εργατικών.

Κάτω, ωστόσο, από τους ηχηρούς τίτλους, τα βρετανικά μέσα και πολιτικοί αναλυτές επιχειρούν να ζυγίσουν τα κέρδη και τις απώλειες και να κατανοήσουν εάν αυτές οι εκλογές ήταν για τους ψηφοφόρους μόνο μία προσπάθεια να δώσουν τέλος στη διαιώνιση του Brexit, ή εάν το αποτέλεσμα σηματοδοτεί μία «ουσιαστική αλλαγή» στη βρετανική πολιτική σκηνή.

Τα βρετανικά μέσα επισημαίνουν κυρίως τη σημαντική νίκη των Συντηρητικών σε περιοχές της βόρειας Αγγλίας και της Ουαλίας, που είχαν υποστηρίξει σθεναρά το Brexit κατά το δημοψήφισμα του 2016, αλλά και την καταστροφή των Εργατικών, παρ' όλο που σε αυτές κατείχε ιστορικά το προβάδισμα. Το Μπλάιθ Βάλεϊ βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της επισήμανσης, καθώς εξέλεγε Εργατικό βουλευτή από το 1950, αλλά χθες έχασε την έδρα από τους Συντηρητικούς και είχε τη μεγαλύτερη μετατόπιση ψήφων της βραδιάς σε ποσοστό 10,2%, προς τους Τόρις.

Σύμφωνα με τα βρετανικά μέσα, «το κόκκινο τοίχος γκρεμίστηκε» από τα ανατολικά προς τα δυτικά. Το Ντάρλινγκτον, κατέληξε στους Τόρις με μετατόπιση ψήφων στο 7,4%, το Γουόρκινγκτον επίσης με ποσοστό 9,7% (την έδρα κατείχαν οι Εργατικοί από το 1918 και θεωρούνταν βασική έδρα στόχος των Συντηρητικών για να πετύχουν κέρδη στο βορρά), ενώ στην Ουαλία το Κλούιντ χάθηκε με μετατόπιση 7,5%. Παρόμοιες έδρες - κλειδιά αναφέρονται το Μπίσοπ Όκλαντ, το Ρέξαμ (οι Εργατικοί έχασαν δέκα ποσοστιαίες μονάδες) και το Στοκ ον Τρεντ.

Στα νότια της Αγγλίας, οι αλλαγές ψήφων προς τους Συντηρητικούς ήταν μικρότερες, αλλά εξίσου σημαντικές. Οι Εργατικοί απέτυχαν να κερδίσουν το Χάστινγκς και έχασαν έδρες στο Στρουντ και στο Γκλούσεστερ.

Για τους Εργατικούς θεωρείται το χειρότερο αποτέλεσμα από το 1935, αφού το μερίδιο των ψήφων τους πέφτει σχεδόν σε κάθε έδρα, με εξαίρεση κάποιες λίγες εξαιρέσεις στο Λονδίνο, όπου το κόμμα είχε πιο σκληρή εκστρατεία, όπως στο Πάτνεϊ όπου κατάφερε να την κερδίσει από τους Τόρις, και στο Γούντφορντ Γκριν, όπου τελικά την έχασε από τους Συντηρητικούς. Στο Λονδίνο οι Συντηρητικοί κατάφεραν να ξανακερδίσουν την έδρα του Κένσινγκτον από τους Εργατικούς, αλλά ο Συντηρητικός βουλευτής, Ζακ Γκόλντσμιθ, έχασε την έδρα του Ρίτσμοντ Παρκ από τους Φιλελεύθερους, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών, Ντομινίκ Ραμπ, διατήρησε τη δική του στο Έσερ και Ουόλτον, αλλά με δύσκολη νίκη από τους Φιλελεύθερους.

Όσο και αν το αποτέλεσμα φαίνεται εμφατικό, αναλυτές εκτιμούν ότι δεν πρόκειται για πραγματικό δικαίωση του Μπόρις Τζόνσον, καθώς εάν αυτό ειπωθεί σε ποσοστό ψήφων, κερδίζει το 43,4%, δηλαδή λίγο περισσότερο από αυτό που κέρδισε η Τερέζα Μέι το 2017, με 42,3%.

Εκτός από την ήττα της επικεφαλής των Φιλελεύθερων, Τζο Σουίνσον, που έχασε την έδρα της στη Σκοτία από το SNP (Εθνικό Κόμμα Σκοτίας), μεγάλη απώλεια θεωρείται αυτή του 87χρονου βετεράνου πολιτικού της αριστερής πτέρυγας, Ντένις Σκίνερ, στο Μπολσοβερ, από τους Τόρις, και έτσι χάνει την ευκαιρία να γίνει ο γηραιότερος βουλευτής του νέου κοινοβουλίου.

Οι ανεξάρτητοι βουλευτές που είχαν αποχωρήσει από το κόμμα των Εργατικών και των Συντηρητικών, δεν κατάφεραν να επανεκλεγούν στο κοινοβούλιο, μεταξύ αυτών ονόματα όπως οι: Άννα Σούρμπι, Σάρα Γουόλαστον (πρώην Τόρις), Κρις Λέσλι και Φρανκ Φιλντ, Γκάβιν Σούκερ, Μάικ Γκέιπς (πρώην Εργατικοί). Οι πρώην υπουργοί των Συντηρητικών, που έβαλαν υποψηφιότητα ως ανεξάρτητοι, Ντέιβιντ Γκοκ, Ντομινίκ Γκριβ και Αν Μίλτον, έχασαν επίσης την έδρα τους. Το ίδιο και οι πρώην Εργατικοί που εντάχθηκαν στους Φιλελεύθερους Δημοκράτες: Τσούκα Ουμούνα, Λουτσιάνα Μπέργκερ και 'Αντζελα Σμιθ.

Στη Βόρεια Ιρλανδία, μία ακόμη μεγάλη απώλεια έρχεται στο Δημοκρατικό Ενωτικό Κόμμα (DUP), όπου ο αναπληρωτής επικεφαλής του κόμματος, Νάιτζελ Ντοντς, έχασε την έδρα του από το Σιν Φέιν στο βόρειο Μπέλφαστ. Το Σοσιαλδημοκρατικό και Εργατικό κόμμα κέρδισε μία έδρα από το Σιν Φέιν στο Ντέρι και από το DUP στο νότιο Μπέλφαστ.

Το όνειρο είναι νεκρό

Έπειτα απ' όλα τα επιχειρήματα και τις μαζικές πορείες, οι αντίπαλοι του Brexit βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι με μια σκληρή αλήθεια, μετά την σαρωτική νίκη του πρωθυπουργού Μπόρις Τζόνσον: Δεν θα υπάρξει δεύτερο δημοψήφισμα· το διαζύγιο από την Ευρώπη είναι αναπόφευκτο, καθώς ο Τζόνσον θα μπορέσει να περάσει από το κοινοβούλιο τη συμφωνία του για το διαζύγιο, επιτρέποντας στη Βρετανία να αποχωρήσει από την ΕΕ τον ερχόμενο μήνα.

Θα είναι η πιο σημαντική γεωπολιτική κίνηση της χώρας μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Μερικοί υποστηρικτές ενός δεύτερου δημοψηφίσματος για το Brexit κατηγόρησαν τον εαυτό τους για τη συντριπτική ήττα. Η κύρια οργάνωση που έκανε εκστρατεία για ένα δεύτερο δημοψήφισμα, η People's Vote, κατέρρευσε, ενώ ο ηγέτης του αντιπολιτευόμενου Εργατικού Κόμματος ήταν αμφίσημος, καθώς υποσχέθηκε να παραμείνει ουδέτερος σε μια νέα ψηφοφορία.

«Είμαι αναστατωμένος και όπως όλοι στην κοινότητα του 'remain' θα ήθελα να είχαμε πιο ικανή εκπροσώπηση», λέει ο Μάικ Γκαλσγουόρθι, ο οποίος διεξήγαγε εκστρατεία κατά του Brexit.

Το δημοψήφισμα του 2016 για τη συμμετοχή στην ΕΕ ήταν το πιο πολωτικό ζήτημα στην πρόσφατη βρετανική ιστορία, αποκρυσταλλώνοντας διαιρέσεις ανάμεσα σε πόλεις και κωμοπόλεις, νέους και ηλικιωμένους, τους κερδισμένους της παγκοσμιοποίησης και αυτούς που έμειναν πίσω.

Για πολλούς φιλευρωπαίους στη Βρετανία, ένα νέο δημοψήφισμα αντιπροσώπευε την καλύτερη ευκαιρία για να τερματισθεί η αναταραχή και η πολιτική παράλυση. Αν ενώνονταν σε μια ενιαία πολιτική δύναμη, μπορεί να είχαν μια ευκαιρία να ανατρέψουν το αποτέλεσμα.

Επιπλέον των αδυναμιών τους, οι αποκαλούμενοι «remainers» ξεπεράσθηκαν από τα πράγματα.

Τα τρία τελευταία χρόνια η υποστήριξη της παραμονής στην ΕΕ ερχόταν πρώτη σε όλες σχεδόν τις δημοσκοπήσεις, προκαλώντας μερικές από τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις στην πρόσφατη ιστορία της Βρετανίας. Δύο φορές το κοινοβούλιο υποχρέωσε να καθυστερήσει το Brexit.

Όμως τα κύρια αντιπολιτευόμενα κόμματα δεν κατάφεραν να συνεργασθούν για να διαμορφώσουν μια λειτουργική διακομματική συμμαχία, κάνοντας εκατομμύρια Βρετανούς να απορούν.

Ενώ οι Συντηρητικοί ενοποίησαν την ψήφο αυτών που θέλουν την αποχώρηση από την ΕΕ, οικοδομώντας έναν συνασπισμό ψηφοφόρων υπέρ του Brexit απ' όλες τις εκλογικές περιφέρειες και τις τάξεις, αυτοί που διεξήγαν εκστρατεία για ένα νέο δημοψήφισμα πάσχιζαν για να κερδίσουν υποστηρικτές ή για να συμφωνήσουν σ' ένα ενοποιημένο σχέδιο.

Διαιρεμένοι

Η Τζίνα Μίλερ, η οποία διεξήγαγε εκστρατεία για ένα δεύτερο δημοψήφισμα, ήταν μεταξύ αυτών που δέχονται πως δεν υπάρχει επιστροφή. «Σίγουρα δεν θα υπάρξει άλλη ψηφοφορία», δήλωσε προσθέτοντας πως το Brexit «θα περάσει ως μια πράξη του κοινοβουλίου, στη συνέχεια θα επικυρωθεί ως διεθνής συνθήκη και θα έχουμε αποχωρήσει».

Κλειδί στην ήττα του στρατοπέδου του «Remain» ήταν η άρνηση του Εργατικού Κόμματος να συμμετάσχει σε μια πρωτοβουλία με στόχο την ενθάρρυνση της ψήφου τακτικής, στο πλαίσιο της οποίας υποστηρίζεται ένας υποψήφιος για να εμποδισθεί ένας άλλος μάλλον, παρά επειδή χαίρει αυθεντικής υποστήριξης.

Αντιθέτως το νεοϊδρυθέν Κόμμα του Brexit συμφώνησε να μην κατεβάσει υποψηφίους εναντίον των Συντηρητικών σε σχεδόν τις μισές περιφέρειες ώστε να μην «αραιώσει» η ψήφος υπέρ του Brexit.

Πολλοί υποστηρικτές του «Remain» λένε πως η τύχη της κίνησής τους ήταν αξεδιάλυτα δεμένη με τον ηγέτη των Εργατικών Τζέρεμι Κόρμπιν, τον λιγότερο δημοφιλή ηγέτη κόμματος της βρετανικής αντιπολίτευσης στη ζωντανή μνήμη. Η πιο πιθανή οδός για ένα δεύτερο δημοψήφισμα θα ήταν να γινόταν πρωθυπουργός ο Κόρμπιν.

Άλλοι υποστηρικτές του «Remain» έκαναν λόγο για λάθη στρατηγικής, όπως το ότι συμφώνησαν σε πρόωρες εκλογές όταν ο πρωθυπουργός ήταν παγιδευμένος στο κονοβούλιο, μην μπορώντας να περάσει χωρίς τροποποιήσεις τη συμφωνία του για το Brexit.

Ο Τζόνσον πήρε τις εκλογές που ήθελε όταν έσπασε το ενιαίο μέτωπο των κομμάτων της αντιπολίτευσης κατά της διενέργειάς τους.

Η ώρα της Σκωτίας

Η ηγέτις της Σκωτίας Νίκολα Στέρτζον δήλωσε σήμερα ότι είναι ώρα η Σκωτία να αποφασίσει για το μέλλον της και ότι η κυβέρνησή της την επόμενη εβδομάδα θα παρουσιάσει την επιχειρηματολογία της ώστε να έχει την πλήρη νομική εξουσία προκειμένου να προκηρύξει δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία.

«Ο λαός της Σκωτίας μίλησε. Είναι ώρα να αποφασίσουμε για το δικό μας μέλλον», δήλωσε η Στέρτζον αφού το Εθνικό Κόμμα της Σκωτίας (SNP) αύξησε τον αριθμό των εδρών του στο βρετανικό Κοινοβούλιο μετά τις χθεσινές βουλευτικές εκλογές.

Η κυβέρνηση της Σκωτίας θα δημοσιεύσει την επόμενη εβδομάδα τη λεπτομερή επιχειρηματολογία «για μεταβίβαση εξουσίας ώστε να καταστεί δυνατή η διεξαγωγή δημοψηφίσματος χωρίς να υπάρξουν νομικές αντιρρήσεις», πρόσθεσε, αναφερόμενη στην κυβέρνηση της οποίας είναι επικεφαλής στο Εδιμβούργο.

Ο πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον αντιτίθεται στη διενέργεια ενός ακόμα δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της Σκωτίας, αφού η βρετανική επαρχία τάχθηκε υπέρ της παραμονής στο Ηνωμένο Βασίλειο στο αντίστοιχο δημοψήφισμα του 2014.

Δεν τελειώνει η αβεβαιότητα

Ανοίγοντας οριστικά ο δρόμος για την υλοποίηση του Brexit μέχρι το τέλος του Ιανουαρίου, αναμένεται να δώθεί μία ανάσα στην πέμπτη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο.

Αλλά ακόμη και αν ο ηγέτης των Τόρις κατορθώσει να υλοποιήσει γρήγορα την υπόσχεσή του, η βρετανική οικονομία δεν είναι έτοιμη να δει το τέλος της αβεβαιότητας, διότι αυτό που θα ακολουθήσει θα είναι μακροχρόνιες και δύσκολες, πολύμηνες, αν όχι πολυετείς, εμπορικές διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ενωση.

Βραχυπρόθεσμα, οι επενδυτές έδειξαν κατενθουσιασμένοι: Η λίρα, το βαρόμετρο των αγορών για το Brexit, εκτοξεύθηκε την νύκτα, ξεπερνώντας το φράγμα του 1,35 δολαρίου.

Ακόμη και αν μεγάλος αριθμός επικεφαλής επιχειρήσεων ψήφισαν κατά της εξόδου από την ΕΕ, οι περισσότεροι ανάμεσά τους, με πρώτο το City, ζητούν τώρα, πριν από όλα, την διάλυση της ομίχλης που έχει σκεπάσει τις επενδύσεις και την κατανάλωση από το δημοψήφισμα του 2016, με μία οικονομική ανάπτυξη στο σημείο μηδέν.

Η Κάρολιν Φέρμπερν, γενική διευθύντρια της CBI, της μεγαλύτερης εργοδοτικής ένωσης του Ηνωμένου Βασιλείου, έσπευσε να καλέσει μέσω του Twitter τον Μπόρις Τζόνσον «να χρησιμοποιήσει την ισχυρή εντολή του για να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη και να βάλει τέλος στον κύκλο της αβεβαιότητας» για το Brexit.

Η μεγάλη πλειοψηφία των Συντηρητικών «θα επιτρέψει στην οικονομία να αναπνεύσει, πράγμα που είχε τόση ανάγκη, κατά την διάρκεια των προσεχών έξι μηνών», εκτιμά ο Σάμιουελ Τομπς, οικονομολόγος της Pantheon Macroeconomics.

Πέραν του Brexit, η νέα κυβέρνηση θα πρέπει επίσης «να βάλει τέλος σε μία δεκαετία λιτότητας και η οικονομία θα πρέπει να λάβει σύντομα μεγάλη δημοσιονομική τόνωση», σύμφωνα με την Ρουθ Γκρέγκορι, του Capital Economics.

Οι Συντηρητικοί έχουν υποσχεθεί να ρίξουν στην οικονομία εκατοντάδες εκατομμύρια λίρες σε επενδύσεις, κυρίως στα νοσοκομεία και τις μεταφορές, δεσμευόμενοι για μία «επανάσταση στις υποδομές», με κίνδυνο να προκαλέσουν άλμα του δημοσίου χρέους και του ελλείμματος.

Σε ό,τι αφορά την δέσμευση του Ηνωμένου Βασιλείου για την ουδετερότητα άνθρακα μέχρι το 2050, οι Συντηρητικοί εμφανίζονται πολύ πιο φειδωλοί από τους Εργατικούς, που είχαν υποσχεθεί μία «Πράσινη Συμφωνία» και επενδύσεις ύψους εκατοντάδων δισεκατομμυρίων λιρών κατά την διάρκεια της ενεργειακής μετάβασης.

Βραδεία ανάπτυξη

Ο Τζόναθαν Πορτ, οικονομολόγος του think tank για το Brexit The UK in a changing Europe, δεν περιμένει θεαματικό άλμα. Δεν προβλέπει ένα «τσουνάμι επενδύσεων», όπως έχει υποσχεθεί ο Μπόρις Τζόνσον, και αν υπάρξει «ίσως μία αύξηση της κατανάλωσης - ή της δραστηριότητας του στεγαστικού τομέα, θα είναι ασήμαντη».

Κατά την γνώμη του, «η βρετανική οικονομία θα παραμείνει σε κατάσταση βραδείας ανάπτυξης».

«Οι Συντηρητικοί προβλέπουν αυξήσεις δημοσίων δαπανών, αλλά όχι επαρκείς για την ισοφάριση των ζημιών που υπέστη ο δημόσιος τομέας τα τελευταία αυτά δέκα χρόνια», καταλήγει ο αναλυτής.

Με την συμφωνία που διαπραγματεύθηκε ο Μπόρις Τζόνσον, το σύνολο του Ηνωμένου Βασιλείου, περιλαμβανομένης της Βόρειας Ιρλανδίας, θα αποχωρήσουν από την Ενωση έπειτα από μία μεταβατική περίοδο ενός έως τριών ετών για να μην διατηρήσει παρά μία «συμφωνία περιορισμένου ελευθέρου εμπορίου»

Το κέντρο The UK in a changing Europe προβλέπει ότι η συμφωνία του Μπόρις Τζόνσον είναι πιθανόν να προκαλέσει την μείωση του κατή κεφαλήν ΑΕΠ στο Ηνωμένο Βασίλειο κατά 2,3% έως 7%, σε σχέση με αυτό που θα συνέβαινε εάν παρέμενε στην Ενωση, σε μία περίοδο δέκα ετών. Η εκτίμηση αυτή είναι κοντά στις εκτιμήσεις της βρετανικής κυβέρνησης που περιέχονται σε έκθεση που δημοσιεύθηκε πριν από έναν χρόνο.

Μακροπρόθεσμα, το πραγματικό διακύβευμα θα είναι η έκβαση των διαπραγματεύσεων για νέα συμφωνία ελευθέρου εμπορίου του Ηνωμένου Βασιλείου με την ΕΕ, διότι θα ορίσει για δεκαετίες την σχέση της χώρας με τον βασικό της εμπορικό εταίρο, ακόμη και αν η κυβέρνηση Τζόνσον στηρίζει μεγάλες ελπίδες στις διαπραγματεύσεις με άλλες χώρες, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Το CBI ζητεί η μελλοντική συμφωνία ελευθέρου εμπορίου να μειώσει το περισσότερο δυνατόν τους δασμούς και τις ποσοστώσεις για την διατήρηση της ροής των συναλλαγών με την μεγαλύτερη εξαγωγική αγορά του Ηνωμένου Βασιλείου, την Ευρωπαϊκή Ενωση.

Ο Τζόναθαν Πορτ παρατηρεί ότι ακόμη και αν η μελλοντική συμφωνία με την ΕΕ περιλαμβάνει πολύ χαμηλούς ή και καθόλου δασμούς, ούτε ποσοστώσεις στις συναλλαγές ανάμεσα στην βρετανική νήσο και την ευρωπαϊκή ήπειρο, οι οικονομικές επιπτώσεις δεν θα είναι αμελητέες.

Και μόνο το γεγονός των διαφορετικών δικαιικών χώρων δημιουργεί ανάγκες επαλήθευσης της συμμόρφωσης, αυξάνοντας το κόστος και προσθέτοντας γραφειοκρατικές, οργανωτικές και επιχειρησιακές καθυστερήσεις.